Οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της καραντίνας σε παιδιά και εφήβους

Γονείς –συχνότερα κοριτσιών– ανέφεραν υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων και απομόνωση, παραμέληση μελέτης και διατροφικές παρεκτροπές. (Φωτ. SHUTTERSTOCK)
Γιάννης Ελαφρός12.10.2020 • 20:22





Βαριές ήταν οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις σε παιδιά και εφήβους την περίοδο του lockdown, από τις 23 Μαρτίου έως τις αρχές Μαΐου, στη χώρα μας. Αγχος και εκνευρισμός, καταθλιπτικές τάσεις και συγκρούσεις μέσα στο σπίτι, έλλειψη ενδιαφερόντων και αδυναμία διαχείρισης της πρωτόγνωρης κατάστασης ήταν μερικά από τα φαινόμενα που καταγράφηκαν στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς. Αποκαλυπτικό είναι το γεγονός πως κατά τη διάρκεια του φετινού Απριλίου τετραπλασιάστηκαν οι κλήσεις στη Γραμμή «ΜΕΥποστηρίζω» 800 11 800 15 στη Μονάδα Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) της Β΄ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών.


«Τηλεφώνησαν κυρίως γονείς, στην πλειονότητα εφήβων αγοριών (αναλογία 3 προς 1) για θέματα που αφορούσαν κυρίως τη δυσλειτουργική χρήση του Διαδικτύου. Υπήρξαν περιπτώσεις αγοριών με συμπεριφορά εξάρτησης, που εκφράστηκαν με βία όταν οι γονείς προσπάθησαν να θέσουν όρια, ενώ άλλοι γονείς –συχνότερα κοριτσιών– ανέφεραν υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων και απομόνωση, παραμέληση μελέτης και διατροφικές παρεκτροπές. Σε πολλά παιδιά έλειπαν η κανονικότητα του σχολείου, οι φίλοι τους και η δομημένη καθημερινότητα, ενώ άλλα ανέφεραν ότι τα διαδικτυακά μαθήματα τα δυσκολεύουν και σίγουρα δεν μπορούν να αντικαταστήσουν το μάθημα μέσα στην τάξη», λέει στην «Κ» η κ. Αρτεμις Τσίτσικα, αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Εφηβικής Ιατρικής.

Μια πρώτη καταγραφή των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων σε παιδιά και εφήβους κατά την περίοδο του «Μένουμε Σπίτι» παρουσίασαν στο 13ο State of the Αrt, Συνέδριο Εφηβικής Υγείας, που ολοκληρώνεται σήμερα, οι κ. Αρτεμις Τσίτσικα, Ανδρονίκη Σταυρίδου και Αγγελίνα Στεργιοπούλου, αμφότερες ψυχολόγοι, που παρακολουθούν το μεταπτυχιακό «Στρατηγικές αναπτυξιακής και εφηβικής υγείας». Με βάση, λοιπόν, εμπειρικά δεδομένα από την Ελλάδα και διεθνείς δημοσιεύσεις, την περίοδο της καραντίνας ενισχύθηκαν, μεταξύ παιδιών και εφήβων, οι αγχώδεις εκδηλώσεις, καθώς ο περιορισμός στο σπίτι και ο φόβος μετάδοσης της COVID-19 συσχετίστηκαν με ήπια έως και σοβαρά συμπτώματα άγχους, καθώς και σύγχυση, φοβίες, μετατραυματικό στρες και αϋπνία. Οι οικογενειακές συγκεντρώσεις και επισκέψεις περιορίστηκαν, κυρίως λόγω φόβου μετάδοσης του ιού από τα νεότερα μέλη στους ηλικιωμένους, και αυτό μετέβαλε σημαντικά την καθημερινότητα προκαλώντας συναισθηματικές απώλειες στα παιδιά και σημαντικές πρακτικές δυσκολίες σε όλη την οικογένεια.

Ενα καταθλιπτικό συναίσθημα σκέπασε τις ζωές αρκετών εφήβων, καθώς η παρατεταμένη αποχή από την καθημερινή ρουτίνα του σχολείου και η απόσταση από φίλους και δραστηριότητες είχαν ως αποτέλεσμα το έλλειμμα κινήτρου και τη μελαγχολική διάθεση. Παρατηρήθηκαν μείωση ενδιαφέροντος για ευχάριστες δραστηριότητες, μείωση εξωτερικών δραστηριοτήτων, εκτεταμένη χρήση κινητού τηλεφώνου και γενικά στάση παραίτησης και έλλειμμα προοπτικής/αισιοδοξίας. Κατά τη διάρκεια της καραντίνας, τα παιδιά με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), δυσκολεύτηκαν ιδιαίτερα στο να ακολουθήσουν βασικές οδηγίες και περιορίστηκαν σημαντικά η ανεξαρτησία τους και οι ευκαιρίες φυσικής άσκησης και δραστηριότητας, με αποτέλεσμα ένταση, εκρήξεις θυμού και βίαιες συμπεριφορές.


Τα παιδιά με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής – υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) ήταν ιδιαίτερα νευρικά, με επιπλέον δυσκολίες στη συγκέντρωσή τους και την τήρηση του καθημερινού προγράμματος, ενώ έκαναν υπερβολική διαδικτυακή χρήση. Δεν μπορούσαν να συγκεντρωθούν και να υλοποιήσουν καθημερινές δραστηριότητες, όπως περιέγραψαν οι γονείς τους. Παιδιά και έφηβοι με διαταραχές πρόσληψης τροφής (ανορεξία – βουλιμία) αποδιοργανώθηκαν σε σημαντικό βαθμό και παλινδρόμησαν. Ορισμένες περιπτώσεις είχαν σημαντικές επιπτώσεις και χρειάστηκαν νοσηλεία. Το κλείσιμο των γυμναστηρίων δημιούργησε ανασφάλεια και αίσθημα απώλειας και απομόνωσης σε εφήβους με ορθορεξία (ιδιαίτερη έως υπερβολική προσκόλληση σε κανόνες υγιεινής διατροφής και άσκησης). Παιδιά με διαδικτυακή συμπεριφορά εξάρτησης παρουσίασαν επιδείνωση, με σημαντική σωματική επιβάρυνση, έλλειμμα σωματικής άσκησης και κατανάλωση ανθυγιεινών σνακ μπροστά στην οθόνη, διαταραχές ύπνου και αναστροφή του ωραρίου, καθώς και παραμέληση της σωματικής τους υγιεινής.

Προκλήσεις εξαιτίας της πανδημίας αντιμετώπισαν και οι γονείς, οι οποίοι εμφανίζονταν περισσότερο αγχωμένοι, με μεγαλύτερες διακυμάνσεις στη διάθεση και αυξημένη ανησυχία για τις επιπτώσεις της COVID-19 στα παιδιά τους. Ωστόσο, η χρήση της τεχνολογίας φάνηκε να είχε θετικές επιδράσεις σε αυτόν τον τομέα, καθιστώντας τους επαγγελματίες υγείας διαθέσιμους μέσω ψηφιακών πλατφορμών, περιορίζοντας τις αγχώδεις εκδηλώσεις και τα καταθλιπτικά συμπτώματα τόσο των παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων, όσο και των γονέων τους.

Αξιοσημείωτο είναι, ωστόσο, πως την περίοδο του περιορισμού κυκλοφορίας δόθηκε ο χρόνος και η ευκαιρία σε όλους να επαναπροσδιορίσουν στόχους, να ενδυναμώσουν σχέσεις και να κάνουν όνειρα, να εκτιμήσουν τα κεκτημένα και να ανεβάσουν τον πήχυ αξιών. Πολλές οικογένειες βρέθηκαν περισσότερη ώρα μαζί, μοιράστηκαν εμπειρίες και σκέψεις. «Είναι πολύ σημαντικό να μιλάμε στα παιδιά. Τα παιδιά που δεν ενημερώνονται, διαισθάνονται ότι κάτι συμβαίνει, ακούν ψιθύρους και μισόλογα και νιώθουν αγωνία, γίνονται ευερέθιστα, αντιδρούν. Ιδιαίτερα για τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους χρειάζεται επιχειρηματολογία και παράθεση επιστημονικών δεδομένων προκειμένου να αισθανθούν υπεύθυνοι, να αναπτύξουν ενσυναίσθηση και να ενεργοποιηθούν», τονίζει η κ. Τσίτσικα. «Η αισιοδοξία και το θετικό κλίμα είναι εξαιρετικής σημασίας για τη συνεργασία των παιδιών. Επεξηγούμε ότι η κρίση θα ξεπεραστεί, πως μπορούμε να μάθουμε πολλά από αυτήν και να γίνουμε καλύτεροι, πιο υπεύθυνοι, ενεργοί και πειθαρχημένοι, με ευαισθησία στο κοινό καλό», συμπληρώνει.

Για ενημέρωση – συμβουλευτική υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας χωρίς χρέωση με την τηλεφωνική γραμμή ΜΕΥποστηρίζω 800 11 800 15, καθημερινά, πλην Σαββατοκύριακου και αργιών, από 09.00 έως 15.00.

ΠΗΓΗ:

https://www.kathimerini.gr/society/561112321/oi-psychokoinonikes-epiptoseis-tis-karantinas-se-paidia-kai-efivoys/(accessed 14.10.20)

Body Language And Spooky Science: The Week’s Best Psychology Links

Our weekly round-up of the best psychology coverage from elsewhere on the web

If you want to get on a cat’s good side, it’s worth mastering the art of the “slow blink”. Cats “smile” by blinking slowly, and now researchers have found that they respond positively to humans who do the same. Participants who performed a slow blink were more likely to receive one from their cat, reports Sara Rigby at BBC Science Focus. Cats were also more likely to approach an experimenter who had just slow-blinked.



The idea that people in big cities are less likely to help strangers seems to be a myth. Researchers conducted experiments across 24 UK towns and cities in which they planted “lost” letters and items, or attempted to cross the road. There was no link between population density and people’s willingness to help out by returning items or stopping to let the experimenter cross, reports Natalie Grover at The Guardian.

Scared of ghosts? Maybe science can help put you at ease. At Popular Science, Jake Bittle looks at the various psychological and physiological mechanisms that can explain why people report seeing apparitions, from basic human suggestibility to the effects of psychedelic mould.

If it feels like you are living in a political bubble, you’re not alone: a recent survey found that 40% of Americans don’t have a close friend who is voting for a presidential candidate other than the one they prefer. At The Conversation, Melanie Green argues that social media is partly to blame for this polarisation, as is the increasing tendency to tie our individual identity to our political views.

It’s probably unsurprising to learn that many of us have reported feeling deprived of touch during lockdown. At BBC Future, Claudia Hammond takes a look at the studies that have explored the importance of human touch to our wellbeing, both before and during the pandemic. And don’t forget to check out our recent podcast on staying connected in the “new normal”.

How much can we really learn about someone’s internal states based on their body language? There’s a small industry of analysts who claim to be able to understand how a person is thinking or feeling based on specific gestures. But psychologists are sceptical, writes Ramin Skibba at Undark.

Apes engage in “playful teasing” just like human toddlers, responding to requests in bizarre ways or playing silly games. At Science, Lucy Hicks talks to anthropologist Erica Cartmill about the implications of this behaviour for understanding the evolutionary history of humour

Compiled by Matthew Warren (@MattbWarren), Editor of BPS Research Digest

SOURCE:

https://digest.bps.org.uk/2020/10/09/body-language-and-spooky-science-the-weeks-best-psychology-links/#more-40483(accessed 10.10.20)

People Who Want To Be More Empathic May Also Develop “Liberal” Moral Values

By Emily Reynolds

No matter how happy you are in yourself, there’s probably something about your personality you’d like to change. Maybe you feel you’re too uptight or want to be more outgoing, or perhaps you’d like to be less moody or more tolerant of other people’s shortcomings.

It’s likely that such a change in personality will have some kind of social consequence, whether that’s in your relationship with your spouse or your ability to get on with your colleagues. But it might also affect which moral values you hold important.

That’s what Ivar R. Hannikainen and colleagues suggest in a new paper in the Journal of Research in Personality. They found that growth in one area, empathy, was associated with a shift in moral foundations to a more classically “liberal” style of morality.



The study took place over fifteen weeks, with 414 participants answering weekly “waves” of questions. First, they filled in measures exploring two facets of empathy: empathic concern and perspective-taking. Empathic concern reflects someone’s reaction to suffering (e.g. “I often have tender feelings for people less fortunate than me”), while perspective-taking looks at their tendency to take other points of view (e.g. “I try to understand my friends better by imagining how things look from their perspective”).

Participants also filled in a questionnaire looking at five “moral foundations”, or fairly broad moral values which people may prioritise in different ways. These consisted of care, fairness, loyalty to one’s ingroup, respect for authority, and observance of “purity” (for instance, keeping sexual impulses in check).

Both of these sets of questions were repeated throughout the fifteen weeks of the study. During the first wave only, participants were also asked about their desire to change empathic concern and perspective-taking — “I want to have tender feelings towards people less fortunate than me”, for example. Demographic data, including political orientation, was also measured.

As in previous work, moral foundations were linked to political orientation: liberals were more concerned with the values of fairness and care than conservatives, who identified more closely with statements related to purity, authority and loyalty.

But what of empathy change? The results suggested that people can increase their levels of both empathic concern and perspective-taking: participants who had more of a desire to grow in both areas indeed saw increasing scores over the fifteen weeks. These goals also had an impact on moral foundations: those who expressed a desire to become more empathic also increased in the areas more closely linked to liberalism (fairness and care) and decreased on those areas related to conservatism (purity, authority and loyalty). Those who reported an actual increase in either facet of empathy also increased in fairness and care (though they didn’t decline in purity, authority and loyalty).

The fact that participants saw an increase in their levels of empathy seems like positive news. But whether they were actually more empathetic and able to take others’ perspectives is hard to say considering the study relied on self-reporting. Combining self-reports with observer data may improve the validity of the findings. And although the increase in empathy was associated with a more “liberal” pattern of moral values, it’s unclear whether people’s political views actually changed (indeed, conservatives would likely argue that fairness and care are not purely liberal qualities).

Why might an increase in empathy see your moral foundations change? Co-author William Chopik argues that it may be to do with opening yourself up to other arguments. “Being a better perspective-taker exposes you to all sorts of new ideas, so it makes sense that it would change someone,” he said. “When you become more empathic, it opens up a lot of doors to change humans in other ways, including how they think about morality and ideology – which may or may not have been intended.”

SOURCE:

https://digest.bps.org.uk/2020/10/05/people-who-want-to-be-more-empathic-may-also-develop-liberal-moral-values/(accessed 7.10.20)

Μήπως το κινητό είναι το τρίτο πρόσωπο στη σχέση σας;

Το κινητό τηλέφωνο είναι ίσως το αξεσουάρ με το οποίο ασχολείται ένας άνθρωπος περισσότερο από οτιδήποτε άλλο μέσα στην καθημερινότητά του. Σύμφωνα με έρευνες ελέγχουμε περισσότερες από 47 φορές τη μέρα το κινητό, ενώ ο αριθμός αυτός εκτοξεύεται στις 82 για άτομα ηλικίας 18 έως 24 ετών. Η διάδοση των κινητών τηλεφώνων ήταν τόσο απότομη και τόσο γρήγορη που ίσως μέχρι ενός σημείου δεν καταφέραμε να καθιερώσουμε κάποια όρια στη χρήση τους. Φυσικά η προσωπική ζωή του ανθρώπου είναι ένας τομέας που δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστος από την εξέλιξη της τεχνολογίας και την είσοδο του κινητού στις ζωές μας.

Στα πρώτα βήματα μιας γνωριμίας, πριν ακόμα γίνει σχέση, το κινητό τηλέφωνο είναι ο απαραίτητος διαμεσολαβητής που ευθύνεται για την διατήρηση και αύξηση της επικοινωνίας ανάμεσα σε δύο άτομα που ενδιαφέρεται το ένα για το άλλο. Σταδιακά το κινητό δίνει τα σκήπτρα της επικοινωνίας στο ζευγάρι καθώς επιτέλεσε το ρόλο του. Το ζευγάρι πλέον επικοινωνεί εκ του σύνεγγυς, μοιράζεται στιγμές, εμπειρίες και συναισθήματα. Τι συμβαίνει όμως και πολλά ζευγάρια εμφανίζονται δυσαρεστημένα επειδή ο ένας από τους δύο, ή και οι δύο φαίνεται να προτιμούν την ενασχόληση με το κινητό και όχι με το σύντροφό τους;

Ένα δυσάρεστο φαινόμενο που παρατηρείται συχνά είναι ζευγάρια τα οποία σε κοινωνικές εξόδους τους για φαγητό ή πότο, περνάνε το μεγαλύτερο μέρος της βραδιάς κοιτώντας τα κινητά τους τηλέφωνα και αφήνοντας στο περιθώριο την μεταξύ τους αλληλεπίδραση. Αντίστοιχα και στο σπίτι, είτε μέσα στη μέρα είτε πριν τον ύπνο βασική ασχολία του καθενός είναι ο έλεγχος των μέσω κοινωνικής δικτύωσης και των τελευταίων εξελίξεων που έχουν καταγραφεί. Η αποξένωση που προκαλείται από την συμπεριφορά αυτή δεν διαφέρει σημαντικά από την διατήρηση μιας παράλληλης σχέσης. Μπορεί ο βαθμός της προδοσίας που νιώθει ο σύντροφος να μην είναι αντίστοιχος με το αν ανακάλυπτε μια παράλληλη σχέση ωστόσο η δυσαρέσκεια που δημιουργείται και οι εντάσεις στο ζευγάρι είναι ανάλογες. Ειδικότερα όταν το κινητό παρεμβάλλεται και διακόπτει μια συζήτηση του ζευγαριού, λόγω ενός τηλεφωνήματος ή μηνύματος, μπορεί να στείλει στον συνομιλητή το μήνυμα ότι τα λεγόμενά του δεν έχουν και μεγάλη αξία.



Για να μπορέσουν να αντιμετωπιστούν ή να προληφθούν τέτοια ενδεχόμενα δεν είναι κακό για ένα ζευγάρι να θέσει ορισμένους κανόνες για τις στιγμές που μοιράζεται. Πρώτη προτεραιότητα θα πρέπει να είναι ο σύντροφος και όχι το κινητό όταν ξεκινάει η μέρα. Δώστε ένα φιλί στον σύντροφό σας για καλημέρα και περάστε μερικές στιγμές αγκαλιασμένοι. Η μέρα που ξεκινάει θα σας φανεί πιο ανάλαφρη και ευχάριστη ύστερα από αυτό. Κλείστε τα κινητά σας για όση ώρα τρώτε μαζί ή ρυθμίστε τα στην αθόρυβη λειτουργία ώστε να αξιοποιήσετε τη διάρκεια του γεύματος για ουσιαστική επικοινωνία και διάλογο. Όταν προκύψει κάποιο ζήτημα μέσα στη μέρα επιλέξτε την τηλεφωνική επικοινωνία και αποφύγετε να το συζητήσετε μέσα από μηνύματα που δίνουν έναν πιο απρόσωπο και στερεοτυπικό χαρακτήρα στη σχέση σας. Επιλέξτε την συζήτηση με τον σύντροφό σας όταν ξαπλώσετε το βράδυ και μην περάσετε τις τελευταίες στιγμές της ημέρας απορροφημένοι από την ενασχόληση με το κινητό. Είναι προτιμότερο να εκκινήσετε από κάποιο θέμα που σας κέντρισε το ενδιαφέρον και να δημιουργήσετε έναν διάλογο πάνω σε αυτό παρά να αφιερώσετε τις σκέψεις σας αποκλειστικά στον εαυτό σας.Η καθημερινότητα και οι υποχρεώσεις που επιφυλάσσει για όλους, εργαζόμενους και μη, είναι ήδη ένας παράγοντας που επηρεάζει σημαντικά και μειώνει αισθητά τον ποιοτικό χρόνο συνύπαρξης ενός ζευγαριού. Όταν επομένως το ζευγάρι επιλέγει τον λιγοστό αυτόν χρόνο να τον αξιοποιεί σε άλλες ασχολίες και όχι σε δραστηριότητες των δύο συντρόφων, το δέσιμο και η ποιότητα της σχέσης αρχίζει να ατονεί. Πολλές φορές βοηθάει να αναλογιστούμε πώς ήταν οι ζωές μας πριν τα κινητά τηλέφωνα. Όταν οι συζητήσεις γίνονταν κοιτώντας τα μάτια, την ψυχή ενός ανθρώπου όπως πολλοί πιστεύουν, και όχι μια έγχρωμη οθόνη με ψηφιακούς χαρακτήρες.




Βασιλειάδης Ηλίας,

Ψυχολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Ι.Ψ.Σ.Υ.

ΠΗΓΗ:

https://www.askitis.gr/articles/view/%CE%BC%CE%AE%CF%80%CF%89%CF%82-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%B7%CF%84%CF%8C-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%BF-%CF%84%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%BF-%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%BF-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CF%83%CF%87%CE%AD%CF%83%CE%B7-%CF%83%CE%B1%CF%82(accessed 5.10.20)

Πόσο άλλαξες, πόσο άλλαξα;

Το τελευταίο ραντεβού της Παρασκευής ήταν ένα ζευγάρι που ερχόταν για πρώτη φορά στο Ινστιτούτο. Ο άνδρας, 60 χρονών, στέλεχος μεγάλης εταιρείας, με χαιρέτησε εγκάρδια αλλά και με ένα βαθμό τυπικότητας, μπήκε στο γραφείο και κάθισε στην αναπαυτική πολυθρόνα ξεφυσώντας. Η σύζυγός του, 55 χρονών, επίσης ιδιωτική υπάλληλος σε επιχείρηση, με προσεγμένη εμφάνιση πέρασε στο γραφείο και κάθισε στη θέση απέναντι από τον άνδρα της. Το ζευγάρι είναι παντρεμένο 30 χρόνια με παιδιά που φοιτούν στο πανεπιστήμιο

Όταν τους ρώτησα τι τους φέρνει στο Ινστιτούτο, χωρίς περισπασμούς, εκείνη πήρε τον λόγο και ξεκίνησε να μιλάει γρήγορα λέγοντας πόσο έχει αλλάξει ο χαρακτήρας του συζύγου της συγκριτικά με τα πρώτα χρόνια της γνωριμίας τους. Όπως λέει ήταν ένας μεγάλος έρωτας και για τους δύο και εκείνος την «πολιορκούσε» για καιρό πριν καταφέρει να την κατακτήσει. Της έγραφε ποιήματα, της έστελνε λουλούδια και της έκανε συνέχεια κομπλιμέντα. Πλέον νιώθει ότι έχει έναν άλλον άνθρωπο δίπλα της, η συμπεριφορά του οποίου είναι εκ διαμέτρου αντίθετη, καθώς της μιλά με άσχημο τρόπο ακόμα και μπροστά σε φίλους, την κατηγορεί με κάθε ευκαιρία και γενικά της «κάνει ένα διαρκή πόλεμο νεύρων». Αποκορύφωμα όλων αυτών ήταν η εξωσυζυγική σχέση που διατηρούσε για μεγάλη περίοδο με συνάδελφό του. Την σχέση αυτή την ανακάλυψε πρόσφατα η σύζυγος και οι καυγάδες στο ζευγάρι έγιναν ακόμα πιο έντονοι. Αν και της είπε ότι η σχέση αυτή τελείωσε και την παρακάλεσε να δώσουν μια ακόμα ευκαιρία στον γάμο τους, εκείνη ανακάλυψε κάποια χρόνια μετά ότι η σχέση υπήρχε ακόμα. Από εκείνο το σημείο και μετά χάθηκε εντελώς η εμπιστοσύνη και παρά το γεγονός ότι το ζευγάρι δεν χώρισε ούτε τότε, το κλίμα μέσα στην καθημερινότητα έγινε «ψυχροπολεμικό». Οι δύο σύζυγοι είναι διαρκώς εκνευρισμένοι και μπορεί να ξεκινήσουν έναν καυγά ακόμα και από την πιο ασήμαντη αφορμή, ενώ οι σεξουαλικές επαφές είναι μηδενικές τα τελευταία 15, σχεδόν, χρόνια.

Όσο μιλάει η σύζυγος, εκείνος είναι σιωπηλός και συνοφρυωμένος. Όταν τον ρωτώ πώς αισθάνεται για όσα ακούει από τη σύζυγό του, εκείνος απαντά με αφοπλιστική απλότητα και ειλικρίνεια κοιτώντας την … «Πώς γίνεται να μην αλλάξω όταν έχεις αλλάξει τόσο κι εσύ;». Συνέχισε συμφωνώντας ότι ήταν μεγάλος έρωτας η γνωριμία τους, ωστόσο νιώθει ότι από ένα σημείο και μετά εκείνη σταμάτησε να ασχολείται ιδιαίτερα μαζί του, καθώς έδωσε μεγάλη βαρύτητα στα παιδιά και στην καλή σχολική τους επίδοση με αποτέλεσμα να απορροφάται από το διάβασμά τους αρκετές ώρες τη μέρα. Νιώθει ότι πολλές φορές με τη στάση της τον απαξίωνε και δεν εκτιμούσε τα όσα έκανε ή κάνει για εκείνη. Η παράλληλη σχέση ξεκίνησε σε μια περίοδο που η σχέση τους είχε πολλά προβλήματα και οι εντάσεις ήταν καθημερινές. Ο ίδιος εξηγεί την παράλληλη σχέση ως αποτέλεσμα της ανάγκης που νιώθει να τον «θαυμάζουν» και να τον «επιδοκιμάζουν». Κολακεύτηκε από το ενδιαφέρον που έδειξε προς το πρόσωπό του η συνάδελφος και παρά το γεγονός ότι ήταν παντρεμένη κι εκείνη διατήρησαν έναν κρυφό δεσμό. Για τον ίδιο η σχέση αυτή δεν υπάρχει, πλέον, αναγνωρίζει ότι αδίκησε με τη στάση του την σύζυγό του και έχει μετανιώσει γι’ αυτό. Θεωρεί ωστόσο ότι έχει κι εκείνη ευθύνη για ότι συνέβη.

Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι στάσιμες αλλά δυναμικές. Κάθε άνθρωπος δέχεται επιδράσεις από τα προσωπικά του βιώματα, από τη σχέση και τις αλλαγές που υφίστανται τα άτομα του περιβάλλοντός του, τις κοινωνικές, αλλά και τις οικονομικές συνθήκες μέσα στις οποίες ζει και εξελίσσεται. Έτσι και στη σχέση ενός ζευγαριού, τα συναισθήματα μπορεί να μην αλλάζουν σημαντικά, όταν οι ισορροπίες διατηρούνται, ωστόσο ο χαρακτήρας των συντρόφων είναι πιθανό να διαφοροποιηθεί με το πέρασμα του χρόνου. Πολύ συχνά μάλιστα, οι αλλαγές που υφίσταται ο ένας σύντροφος βαθμιαία δρομολογούν και αλλαγές στον άλλον. Στις περιπτώσεις αυτές το σημείο κλειδί είναι να μπορεί ο κάθε σύντροφος να συνειδητοποιήσει τις αλλαγές του χαρακτήρα του, τον τρόπο με τον οποίο αυτές έχουν επιδράσει στο άτομο με το οποίο μοιράζεται την καθημερινότητά του και να καταφέρει να επικοινωνήσει ανοιχτά τις σκέψεις του για το θέμα αυτό.

Όπως λέμε συχνά, η σιωπή καταλήγει συχνά να γίνεται ο αργός θάνατος για κάθε σχέση, είτε είναι φιλική, είτε είναι ερωτική. Μπορεί να φαίνεται βολική, καθώς δεν «βγάζει» το άτομο από το χώρο που αισθάνεται άνετα για να εκφραστεί και να εξωτερικευτεί, το κόστος, όμως για τη σχέση είναι μεγάλο. Η διαρκής αναβλητικότητα στο να «δούμε» την αλήθεια μας καταλήγει να γίνεται δεύτερη φύση στο ζευγάρι το οποίο κουράζεται διαρκώς, αποστασιοποιείται, ψυχραίνεται και τελικά θυμώνει και όχι άδικα! Χρειάζεται κουράγιο για να αναλάβουμε την ευθύνη μας στα κακώς κείμενα του παρελθόντος και στην συμμαχική προσπάθεια του να τα αντιστρέψουμε. Η δύναμη αυτή θα έρθει πιο εύκολα, αν θυμηθούμε τα όσα μας ένωσαν στο παρελθόν και όσα μας ενώνουν ακόμα και σήμερα, που φαίνεται πως δεν έχουμε τίποτα κοινό. Η επικοινωνία και η αλήθεια του καθενός δεν είναι ένα όπλο που απειλεί να πυροβολήσει τη σχέση, αλλά η μόνη της προστασία που υπάρχει σε κάθε κίνδυνο που την απειλεί, όπως η ψυχρότητα, η αποξένωση και ο χωρισμός.




Βασιλειάδης Ηλίας,
Ψυχολόγος
M.Sc. Συμβουλευτικής Ψυχολογίας
Επιστημονικός Συνεργάτης ΙΨΣΥ

ΠΗΓΗ:

https://www.askitis.gr/articles/view/%CF%80%CF%8C%CF%83%CE%BF-%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%BE%CE%B5%CF%82-%CF%80%CF%8C%CF%83%CE%BF-%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%BE%CE%B1(accessed 5.10.20)