Sex and Menopause: Treatment for Symptoms

Some women have vaginal dryness when their bodies experience the menopausal transition. This can make sex painful. Women may also experience a tightening of the vaginal opening, burning, itching, and dryness (called vaginal atrophy). Fortunately, there are options for women to address these issues. Talk with your doctor, who can suggest treatment options.
Sex is becoming painful: What can I do?

Pain during sexual activity is called dyspareunia. Like other symptoms of the menopausal transition, dyspareunia may be minor and not greatly affect a woman’s quality of life. However, some women experience severe dyspareunia that prevents them from engaging in any sexual activity without pain.


Many find relief from vaginal dryness during sex by using a nonprescription, water-based lubricant, a variety of which can be found at most grocery and drug stores.

Other women try over-the-counter vaginal moisturizers, which are used regularly and not just during sex to replenish moisture and relieve dryness.

Your doctor might suggest prescription hormones. Local vaginal treatments (such as estrogen creams, rings, or tablets) are often used to treat this symptom. These treatments provide lower hormone doses to the rest of the body than a pill or patch.

The U.S. Food and Drug Administration has approved two nonhormone medications, called ospemifene and prasterone, to treat moderate to severe dyspareunia caused by vaginal changes that occur with menopause. Your doctor can tell you about the risks and benefits of these medications.





Explore this fact sheet (PDF, 154KB) provided by the NIH-funded Study of Women’s Health Across the Nation for more information on sexual functioning and vaginal Health.

Learn more about menopause, and symptoms like hot flashes and sleep problems. You can also visit MyMenoPlan, an evidence-based tool developed by NIA-funded researchers, to learn about treatments and coping strategies and create a personalized plan.
You may also be interested inReading more about sexuality and intimacy in older adults
Learning how to talk with your doctor about sensitive issues
Finding general information about menopause

SOURCE:

https://www.nia.nih.gov/health/menopause/sex-and-menopause-treatment-symptoms(accessed 25.6.26)

Are you too old to worry about safe sex?

Age does not protect you from sexually transmitted diseases (STDs). Older people who are sexually active may be at risk for diseases including syphilis, gonorrhea, chlamydial infection, genital herpes, hepatitis B, genital warts, and trichomoniasis.

People who are sexually active, no matter their age, may also be at risk of being infected with HIV, the virus that causes AIDS. In fact, the number of older people with HIV/AIDS is growing. You are at risk for HIV/AIDS if you or your partner has more than one sexual partner, if you are having unprotected sex, or if either you or your partner is sharing needles.

To protect yourself, always use a condom during vaginal or anal sex and use a dental dam or other barrier method during oral sex. Learn more about using condoms, dental dams, and other ways you can prevent STDs.

Talk with your health care provider about ways to protect yourself from STDs and infections during your regular check-ups and if you have any concerns between visits. Remember, you are never too old to be at risk.
What can you do?

There are approaches you can take for an active and enjoyable sex life. If you have a partner, talk openly with them about the changes you are experiencing, and try not to blame yourself or your partner. Take time to enjoy each other and to understand the changes you both may be facing. This time in your life can be an opportunity to form more intimate bonds and explore your sexual relationship in a new way.

You may also find it helpful to talk with a therapist, either alone or with your partner. Some therapists have special training in helping people with sexual problems. If you sense changes in your partner’s attitude toward sex, don’t assume they are no longer interested in you or in having an active sex life with you. Many of the things that cause sexual problems in older adults can be rectified.

For example, if you are experiencing pain due to vaginal dryness, your health care professional or a pharmacist can suggest over-the-counter lubricants or moisturizers to use. Water-based lubricants can be used to make sex more comfortable, whereas moisturizers can be used regularly over time to replenish moisture and reduce dryness. Your provider also might suggest prescription hormones, such as a vaginal estrogen, or nonhormone medications that are also approved by the U.S. Food and Drug Administration to treat painful sex.

If ED is the problem, it can often be managed with medications or other treatments. A health care professional may suggest lifestyle changes, such as limiting alcohol or increasing physical activity, to help reduce ED. A health care professional may also prescribe testosterone for people with low levels of this hormone. Although taking testosterone may help with ED, it may also lead to serious side effects and can affect how other medicines work. Make sure to talk with your health care provider about testosterone therapy and testing your testosterone levels. Be wary of any dietary or herbal supplements promising to treat ED. These products may have dangerous side effects or interact with prescription medicines. Always talk to a health care provider before taking any herb or supplement. Another important reason to see your health care provider for ED is that it may be a sign of an underlying health problem that should be treated, such as clogged blood vessels or nerve damage from diabetes.

Physical problems can change your sex life as you get older. If you are single, dating may be easier later in life when you’re more confident and sure of what you want. If you’re in a relationship, you and your partner may discover new ways to be together as you grow older. Talk to your partner or partners about your needs.
You may also be interested inReading about treatment for sexual symptoms of menopause
Finding suggestions for talking with your doctor about sensitive issues
Learning about bladder health and incontinence

SOURCE:

https://www.nia.nih.gov/health/sexuality/sexuality-and-intimacy-older-adults#are-you-too-old-to-worry-about-safe-sex(accessed 25.6.26)

‘While I wait, I think and dream’

Ragan Benson, a student at Manchester Metropolitan University, introduces a partnership with the University of Bethlehem around ‘creativity in waiting’, with contributions from Dr Aspa Paltoglou, Amie Disley, and Dr Fadel Alsawayfa.

22 June 2026


Some weeks ago, as part of our placement with the University of Bethlehem and Dr Fadel Alsawayfa, Dr Aspa Paltoglou (Manchester Metropolitan University) shared with us an article from The Psychologist website by Dr Ayse Burcin Baskurt, on how 'waiting' offers a 'space for creativity to quietly take root and grow'. In our placements meetings we discussed how we could apply 'creativity in waiting' to real-world situations. We were also interested in creativity as an effective way to mitigate trauma (van Westrhenen & Fritz, 2014), helping people narrate traumatic events in a new way (Rubinstein et al., 2025), and to develop skills such as resilience and empathy (Tie et al., 2024). Our focus was an exploration of waiting, trauma, and creativity within the context of Palestine.

We decided to use poetry as our creative medium. The flow of thoughts poetry encourages is a crucial element in developing a sense of 'internal control', as it allows the poet to pause and reflect. Towards the end of the placement, we had a workshop for Education students located in Palestine, to co-reflect on waiting through poetry.

I was thoroughly impressed with the student's commitment to every task we gave them. Whilst we anticipated around 2-5 minutes for each task, the students were still sending us poems they had written 15 minutes after we set that task. It was apparent that they all put a lot of effort into all they wrote, as some truly beautiful poems were produced. Some students followed the prompts we gave exactly, whilst some took a more liberal approach, using it as the starting point and nothing more. Regardless of what they ended up doing, we were thrilled that the students were so willing to partake in our project.

The first task was a development of the game 'I spy', which involved selecting something in your environment you can see and stating how it is making you feel. Some examples included:'In my small eyes, I see birds that make me feel free.'
'The sound of rustling leaves and the fresh scent of pine create a peaceful escape from the noise of the world'
'I spy with my little eye a quiet moment around me, and that makes me feel calm and hopeful.'

We found these responses fascinating, as themes of freedom and hope were already emerging, showing the resilience of these students. We hoped that poetry would further provide an outlet to develop this skill.

The next task we delivered was to take a sentence starter and develop it to fit your experience. The sentence starter we used was 'While I wait, I...'. We chose this as it not only encourages them to creatively consider what they currently do, however it also gives us an idea of how much they use creativity already. Some of the students developed a sentence based of this, whilst others crafted whole poems from this starter. Some examples of these include:'While I waited, I reminisced about the sweet things that happened to me that day.'
'While I wait, I think and dream,
Ideas flow just like a stream.
A little thought, a simple start,
Creativity in my heart.'

The themes from the previous task were still apparent, but some students were diving into the imagery in their surroundings, whilst others focused more on their experiences through reminiscing.

The last task was getting the students to complete the traditional poem 'Roses are red, violets are blue...', with alternative options such as 'Olives are green, the sea is blue'.

Going into the presentation, I had hoped to inspire these students to carry on writing poetry when they are waiting. By the end, their work had inspired me as well. Despite everything, their poems featured strong themes of hope and freedom. It was a reminder for me that connecting with others through poetry, can be very empowering.
'Waiting isn't just about time…'

A reflection from Amie Disley

Waiting can be connected to everyday experiences, but also to long, stressful, and political scenarios in conflict zones like in Palestine. Waiting can involve hope, uncertainty, boredom, or control depending on the context; and people in different cultures experience time differently (Janeja & Bandak, 2018). Periods of waiting can be very boring, but boredom itself has been found to then be a good foundation for creativity through the act of daydreaming (Mann & Cadman, 2014).

The experience of the workshop also helped me to reflect on my own assumptions about waiting, as a British Psychology student. I am used to seeing waiting as something negative and avoidable – literally a waste of time (Hall, 1983). Now I saw that for Palestinian students, waiting is often unavoidable and part of daily life. I saw the importance of adapting psychological approaches to different cultural contexts, and of creativity as a way to cope with uncertainty.

Research by Geert Hofstede (2001) highlights differences between individualistic and collectivist cultures, suggesting that Western societies often emphasise personal control, whereas other cultures may place greater value on patience and adapting to circumstances. However, even this framework can be overly simplistic – we must be careful about forcing complex cultural experiences into fixed categories.

In the context of Palestine, waiting is shaped by power and inequality, where certain groups are required to wait due to limited control over their circumstances (Hage, 2009). I haven't experienced this form of living, and that raises questions about the session we performed. While the creative tasks appeared to be engaging and positive, we must consider whether waiting was unintentionally framed as something that can simply be managed or improved through creativity. At the same time, research has suggested that creativity can provide a sense of meaning and agency (Csikszentmihalyi, 1996), which may explain why the activities were effective and engaging.

Overall, the sessions were a reminder for me that waiting isn't just about time; it is shaped by culture, power, and life experience (Janeja & Bandak, 2018). And our creative responses to those issues are surely of psychological interest.
Fostering healing partnerships

Aspa: I met Dr Fadel Alsawayfa sometime ago through our common interest in poetry, education and creativity, and our collaboration flourished from there. When Dr Fadel Alsawayfa and I agreed to host this placement of First year MMU Psychology students, we didn't quite know what shape the project would take. We had already discussed Dr Ayse Burcin Baskurt's article, so we knew it would be around this topic. We had also discussed Diyala Midhat's article, especially the idea that 'it is important to dream', which was something that came up in the poetry.

Over a few weeks, we discussed and worked with Amie and Ragan, first on the workshop that they ran with the Education students at the University of Bethlehem, and then about the reflections and brief literature reviews. It was such a pleasure to work with the students from both universities, and to read the beautiful poems that all students created in the session. We were so moved by them! Dr Fadel tirelessly translated our every word to the Education students during the session.

Amie saved most of the poems in a document, and I did my best to create collective poems – there's an example below. I can see so much care, compassion, creativity, thoughtfulness in the words. They give me hope for the future and strengthen my belief that education can help us foster healing partnerships across universities, countries, continents.

For me, this first placement and session is just a beginning, and a foundation for many more projects and placements with Palestinian colleagues and students. As Sandiso Bazana noted recently, 'Students should not encounter Palestine only as news. They should encounter it as a serious site of psychological knowledge'. I think poetry, creativity and work placements have so much potential to bring people together in healing partnerships and promote mutual understanding. The world needs more of that.

A collective poem from our sessions:

While I wait

While I wait, I write a line

Turning small thoughts into rhyme

Waiting time can help me see,

New ideas inside of me.



While I wait, I think and dream,

Ideas flow just like a stream.

A little thought, a simple start,

Creativity in my heart.



While I wait, I see the sun,

Shining brightly, having fun.

I close my eyes and spin around,

Feeling happy all around.



While I wait

I dream of walking free

of happily skipping

in my land.



While I wait

I think of loved ones

under siege.



While I wait

I doodle olive trees

with my pen.



Sometimes

The olive trees I drew

Walk out of my sketchpad

And skip happily

To my loved ones

And hug them fondly.



While I wait, I watch the world move around me,

Birds fly without a clear path,

And the trees greet the wind with their quiet beauty.

I sit, my hands on the table,

My heart noticing every passing moment,

Waiting for something I do not fully know,

Perhaps good news, or a meeting that warms me inside.

The street ahead seems long with no end,

But the silence of the road teaches me something important:

Waiting is not emptiness,

It is a moment to discover myself,

And to feel all the small details of life.

While I wait, I listen to the pulse of life,

To the laughter of children, the sounds around me, the touch of sunlight on my face,

And I realize that waiting makes me value the moment,



While I wait l like to forget that I am waiting.

Sometimes I dream of walking in the countryside.

Sometimes I think of my family and friends

I haven't contacted for a long time.

Sometimes I'm trying to solve problems I have been working on

Sometimes I doodle trees and leaves with my pen!

Dreaming, thinking, dooling, makes waiting less of a pain!



While I waited on the street

I reminisced about the sweet things

that happened to me earlier that day.

I remembered seeing people

That care for me,

and the sound of birds

that accompanied our feast.


'We need psychologists who see us Palestinians not only as victims, but also as people who are creative despite hardship and injustice'

Dr Fadel Alsawayfa

The workshop was a great opportunity to exchange experiences and learn about each other. When Aspa first introduced the idea to me, I was impressed and we agreed to have another online meeting to discuss the idea thoroughly. The same week I explained the idea to my Storytelling course students and they were really interested and enthusiastic.

Despite the language barrier and the online nature of the session, Bethlehem Education students shared their experiences and interacted as much as they could. I was translating from English to Arabic and vice versa, but I was telling my story too. The poems that my students created and shared were not only about them – they were also about me. I was not surprised by my students' creativity, though. They interactively and passionately re-narrated their stories of occupied space, restrictions on movement and traumatic events.

For me, poetry is in itself waiting. It is an existential relationship where waiting is always about human situations and positions. As a Palestinian, waiting for me is not just a comma or a pause in a poem; it is an act of resistance and identity. When I wait, I take refuge to poetry, and when I write poems, I become a refugee. A poet who hangs hope on words and a refugee who never gives up hope.

When I write poems I re-live,
I imagine and go beyond what I see,
and what I cannot see.
I write about others,
as if I write about myself,
and I write about myself,
as I write about others.

When I write I fight with words,
and with myself.
I get mad,
I sometimes sit,
and other times stand.
I smile,
breathe in, breathe out,
And go on.

As a Palestinian academic, psychology plays an integral part in my work, research, writing and teaching. It enables me to understand the world as well as myself. I understand that emotions and feelings often cannot be translated, but they can be interpreted and provide resonance. I noticed how poetry enabled my students to express their feelings about traumatic events using figurative language and metaphor. In addition, poetry improved the social emotional and aesthetic skills of the trainee teachers; they showed empathy and the ability to understand human emotions and experiences.

We need psychologists who see us Palestinians not only as victims, but also as people who are creative despite hardship and injustice. We need psychologists who see us as humans with feelings and emotions, not case studies.
References

Csikszentmihalyi, M. (1996). Creativity: Flow and the psychology of discovery and invention. HarperCollins.

Hage, G. (2009). Waiting. Emotion, Space and Society, 2(2), 87–97.

Hofstede, G. (2001). Culture's consequences: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations (2nd ed.). Sage.

Janeja, M. K., & Bandak, A. (2018). The temporalities of waiting: An introduction. In M. K. Janeja & A. Bandak (Eds.), Ethnographies of waiting: Doubt, hope and uncertainty (pp. 1–22). Bloomsbury Academic.

Mann, S., & Cadman, R. (2014). Does Being Bored Make Us More Creative? Creativity Research Journal, 26(2), 165–173.

Rubinstein, D., Lahad, M., Aharonson-Daniel, L., Proyer, R. T., Mizrahi, D., & Harpaz-Rotem, I. (2025). Understanding PTSD and Dissociation in Wartime: Direct and Indirect Trauma Exposure. Journal of Trauma & Dissociation, 1–19.

Tie, B., Yang, W., Huo, T., Gao, Y., Yang, X., Tian, D., Pelowski, M., & Qiu, J. (2024). Empathy to Creativity: The Associations Between Empathy and Everyday Creativity. Journal of Personality.

van Westrhenen, N., & Fritz, E. (2014). Creative Arts Therapy as treatment for child trauma: An overview. The Arts in Psychotherapy, 41(5), 527–534.

SOURCE:

https://www.bps.org.uk/psychologist/while-i-wait-i-think-and-dream(accessed 25.6.26)

The sense in ‘no-nonsense parenting’

Maggie Jackson looks at emerging research around contexts of precarity.

16 June 2026



Order your tearful child to cut the fussing or she's going home like it or not, and you'll probably raise eyebrows in the playground and even in the scientific community. Squelching or punishing a youngster's distress tends to be deemed harsh, a foil to expectations that good parents gently hash out nearly every whim and tear.

When Angel Dunbar, a young developmental scientist and a refugee from Liberia's civil wars, first read in graduate school that such 'directive' parenting – a norm in many families experiencing precarity – was largely seen by social scientists as insensitive and even problematic, she felt demoralised. She was raised by loving, commanding women who set strict boundaries on children's misbehaviour or tears. As a beloved aunt, she doesn't hesitate to do so. Simplistically portraying such parenting as a 'bad thing' felt dehumanising. 'I am looking at my Black mother and my Black aunts, that's not who they are,' says Dunbar, a University of Maryland assistant professor. 'The story was incomplete.'

Now Dunbar and other rising social scientists, many with lived experience of adversity, are looking to flesh out that story. While preliminary, new studies suggest that the directive parenting historically linked to problems in children can be harmless, even helpful, for kids in precarity. Issue stern commands, take the lead at playtime, minimise or even punish a child's distress, and you may be preparing a child for a risky world.

The discoveries don't overturn the foundations of good child-rearing: love, support, and guidance. But revisiting assumptions about 'no-nonsense' parenting offers a chance to question dominant models of good caregiving that often put parents of colour, low resources or from non-Western cultures on the wrong side of the ledger. At stake is not just fairness, but a potential toolkit for anxious parents worried about how to rear kids for a world in flux.


Beyond 'safe' and 'predictable'

For decades, parents in the industrialised West have been counseled to let their kid take the lead in play and conversation, while responding promptly to every gurgle and outcry. 'Responsive' parents, a forerunner to today's 'gentle' parents, still set boundaries and use discipline. But the goal is to prioritise a child's freedom, a standard of such constant attention that new parents often wonder, 'how do I even go to the bathroom?' In contrast, directive parents issue more orders than questions ('Do it now!'); use punishments (shunned in gentle parenting); and at times restrict tears and anger. Most parents use both approaches to some degree but overall, directive caregivers lean more toward 'Parent knows best!' than 'What does Junior feel like now?'. In the scientific circles that shape popular parenting lore, directiveness is still largely considered 'non-supportive.'

No-nonsense parenting's bad rap emerged from decades of studies linking such practices to misbehaviour and other problems in children. The catch is that these issues largely have been found in middle-class, European-American families that have been the main focus of parenting research led by scientists of similar backgrounds. In essence, many norms of good parenting are based on what works in safe, predictable environments.

Now research on diverse families in adversity is casting directiveness in a new light. A study led by Erika Bocknek of American Jewish University, for example, found that low-income Black toddlers of commanding, supportive mothers managed their distress better than kids whose parents were less so. In studies of mostly low-income familiesled by University of Missouri-St. Louis psychology professor Emily Gerstein, dual-language Latinx two-year-olds of parents who more persistently controlled playtime did not develop worse behaviour a year later.

The findings don't defend truly harsh parents who coldly or excessively shame or control their children. Yet a growing number of scientists are realising that, as Bocknek says, 'we've gone too far' in equating directiveness with harshness. 'Sensitivity' may look very different in a precarious world.

Consider what happens when a child runs into the street: almost all parents issue a quick command. For families experiencing systematic adversity, parenting is an endeavour of relentless risk and urgency. Says one low-income mother, 'We live in a world that nobody wants to shelter you from anything.' Directives can deliver vital teachings, like the importance of staying cool in the face of authority or tinderbox situations. 'No-nonsense parenting is for the purposes of protection,' says Velma McBride Murry of Vanderbilt University, a leading scholar of African American family life.

Today, even mildly misbehaving U.S. minority students tend to be seen by teachers as more hostile than White peers, a bias that may fuel preschooler expulsion rates three times those of White children. While Black families generally value emotional expression, Black mothers see their five-year-old's displays of negative emotions such as anger or distress as less acceptable than European-American mothers do. And they are more likely to suppress such feelings by minimising ('Don't be a baby') or punishing them in order to teach kids 'the appropriate limits of their emotional expression,' note Dunbar and colleagues.

In one of her studies of Black families who prepare their children to cope with bias, five-year-olds with moderately suppressive, highly supportive mothers managed their emotions well a year later during the frustrating task of assembling a puzzle without seeing the pieces. Kids of equally supportive but less suppressive momsdidn't cope as well. While Dunbar's work suggests that suppression may put sensitive children at risk for 'internalising' disorders such as anxiety, for many children directiveness coupled with support and age-appropriate discussions can fuel resilience.


Tailoring programs

For Dunbar, who fled Liberia at age four with her family to escape civil war, the research is deeply felt. In a dangerous world, 'you can't encourage a child to cry whenever they want,' she told me. As her family moved between refugee camps to flee advancing rebels, her mother sometimes clamped a hand over her mouth, telling her, 'You need to be quiet', Dunbar recalls. 'That seems highly negative, but in the context of war, it may save a child's life.'

Recognising resilience doesn't erase adversity's high toll. But by questioning norms based on select slices of humanity, we can recognise that some so-called deficits instead are 'adaptations that help families to survive, help them to thrive,' says neuroscientist Dylan Gee of Yale University, who studies how interventions support brain development. We can remedy the harms caused not just by adversity, but by overly narrow standards of what 'good' parents do.

Labeling directive parenting as negative when it is not, for example, 'makes people quicker to judge behavior as problematic in grocery stores or preschools,' says Gerstein. 'It impacts the way we do interventions, the way we teach,' adding to the stigma that marginalised people disproportionately face.

In addition, interventions that are tone deaf to different ways of parenting can undermine participant engagement and morale, studies show. Programs that try to 'fix' directiveness may even disable families' needed survival strategies. Today, the intervention world is still 'playing catch-up' in tailoring programs to participant needs, yet efforts are shifting this way, says Gee. Researcher Stephanie Irby Coard of the University of North Carolina-Greensboro, for example, works with Black parents to turn 'raw' directives, including preparation for bias messages, into effective 'expressions of care and vigilance'.


Resilience amid challenge

Amid rising precarity, recognising the potential of directive care also offers a timely check on extremes of gentle parenting rippling across social media. Gentle parents' goal of avoiding excessive discipline is natural. Yet expectations thatparents constantly dispense velvety choices not orders, and validate a child's feelings, can, critics say, cultivate a focus on the self that undermines children's adaptability.

All children have the right to grow up free from poverty and oppression. No child should have to be taught to adapt for survival's sake to the demands of bias and want. But all young people need to learn resilience amid challenge. In essence, judiciously directive parents may be teaching increasingly relevant lessons: that urgency isn't always on your clock, that the world doesn't cater to your every whimper. Staying agile in precarious times may be its own kind of terra firma.

Maggie Jackson is an award-winning New York-based science writer and the author most recently of Uncertain: The Wisdom and Wonder of Being Unsure.

SOURCE:

https://www.bps.org.uk/psychologist/sense-no-nonsense-parenting(accessed 19.6.26)

Πώς βιώνουν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα τη ρητορική μίσους ;

11/04/2022 από voicenm


Βασίλης Θανόπουλος: Καλησπέρα, είμαι ο Βασίλης Θανόπουλος και σας καλωσορίζω σε ένα νέο podcast του LGBTQI+ Voice Up: Project Greece. Το Voice Up είναι ένα πρόγραμμα που στοχεύει στην ενδυνάμωση της φωνής της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει καθημερινά. Η θεματική με την οποία θα ασχοληθούμε αυτή τη φορά είναι η ρητορική μίσους και ο κακοποιητικός λόγος προς τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα στη δημόσια σφαίρα, ένα ζήτημα που φαίνεται να προβληματίζει ιδιαίτερα τη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, αφού δεν είναι λίγες φορές που πολιτικοί, εκπρόσωποι της εκκλησίας, καλλιτέχνες, δικηγόροι και δυστυχώς άλλοι πολλοί καταφέρονται εναντίον της με πρόσχημα την ελευθερία του λόγου. Καλεσμένος στο σημερινό μας podcast είναι ο Τέλης Ράπτης, ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστής με τον οποίον θα συζητήσουμε για το φαινόμενο της ρητορικής μίσους, καθώς και για τις αρνητικές επιπτώσεις που πολλές φορές έχει τόσο στην καθημερινότητα όσο και στην ψυχική υγεία των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων. Τέλη, καλησπέρα και καλωσήρθες.

Τέλης Ράπτης: Καλησπέρα κι από μένα κι ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση.

Βασίλης Θανόπουλος: Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σού ‘ρχεται στο μυαλό όταν ακούς τη φράση «ρητορική μίσους»;

Τέλης Ράπτης: Μου έρχονται άπειρα πράγματα στο μυαλό, να σου πω την αλήθεια, και δεν μπορώ να κατατάξω στο οποίο είναι πρώτο και ποιο είναι δεύτερο. Μου έρχονται φράσεις που έχουμε ζήσει τόσο έντονα στη χώρα μας ειπωμένες από εκκλησιαστικά χείλη, από χείλη πολιτικών, από χείλη ανθρώπων που έχουν, δυστυχώς, σε συγκεκριμένα κοινά μεγάλη επιρροή. Μου έρχεται η καθημερινότητα, η ρητορική μίσους στο δρόμο. Μου έρχεται επίσης η ρητορική μίσους από χείλη δημοσιογράφων και από την πένα δημοσιογράφων, πράγματα τα οποία διαχέονται πάρα πολύ εύκολα και γρήγορα προς το κοινωνικό σύνολο και επηρεάζουν κόσμο, συνειδήσεις, τρόπο σκέψης, πολλά πράγματα.

Βασίλης Θανόπουλος: Πόσο συχνά θα λέγαμε ότι ένα ΛΟΑΤΚΙ άτομο καλείται να διαχειριστεί αυτόν τον κακοποιητικό λόγο στην καθημερινότητά του;

Τέλης Ράπτης: Κάθε φορά που θα ανοίξει το Facebook. Κάθε φορά που θα ανοίξει μία εφημερίδα. Κάθε φορά… γενικά έχει γαλουχηθεί με αυτό τον κακοποιητικό λόγο. Το θέμα είναι ότι πολλές φορές νιώθουμε ότι δεν υπάρχει, γιατί το θεωρούμε δεδομένο, δεν του δίνουμε καν σημασία. Δεν έχουμε αντανακλαστικά πολλές φορές να το αντιληφθούμε. Και επίσης έχουμε γεννηθεί μέσα σε αυτό. Είναι σαν το χρυσόψαρο που ζει μέσα σε μία γυάλα. Το χρυσόψαρο δεν αντιλαμβάνεται ότι γύρω του υπάρχει νερό, γιατί αυτή είναι η πραγματικότητά του.

Βασίλης Θανόπουλος: Θα κάνω μία απλή ερώτηση, γιατί είμαστε και οι δύο μέλη μιας ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας. Στο ερώτημα για ποιο λόγο υπάρχει αυτή η ρητορική μίσους, για ποιον λόγο υπάρχει αυτός ο κακοποιητικός λόγος, εσύ τι απαντάς;

Τέλης Ράπτης: Κατάλοιπα του παρελθόντος σίγουρα είναι ένας σημαντικός λόγος ο οποίος υπάρχει. Ένα μίσος γενικότερα προς ό,τι γυναικείο, ό,τι φεμινιστικό και το έχουμε παρατηρήσει πάρα πολύ έντονα αυτό, θα έλεγα, στο παρελθόν, όπου κάθε προσπάθεια φεμινιστικού λόγου είχε ακριβώς τις ίδιες αντιδράσεις με την προσπάθεια για ΛΟΑΤΚΙ ακτιβισμό. Παρατηρούμε γενικότερα ότι στα μάτια πολύ κόσμου, αν κάτσουμε και το δούμε ψύχραιμα και εντελώς από απόσταση, ένα γκέι άτομο —θα φέρω ένα παράδειγμα απλά— υποβιβάζει το αντρικό του φύλο, υποβιβάζει τον άντρα μέσα του. Οπότε αυτό είναι και ένα φαλλοκρατικό στοιχείο της ίδιας μας της κοινωνίας.

Βασίλης Θανόπουλος: Είναι σημαντικό… Βασικά, όσο σκέφτομαι αυτά τα podcast που αφορούν στη ρητορική μίσους, κάνω την εξής διαπίστωση: ότι πολύ συχνά, ο κόσμος αντιλαμβάνεται αυτόν τον κακοποιητικό λόγο όταν αναφερόμαστε σε μία ευθεία επίθεση, σε μία προσβολή ΛΟΑΤΚΙ ταυτοτήτων. Η ρητορική μίσους, όμως, λειτουργεί και ενυπάρχει με διάφορους τρόπους, και πάρα πολλές φορές έμμεσους. Για παράδειγμα, θυμάμαι τότε οι δηλώσεις, τα όσα είχε γράψει ο Αμβρόσιος τότε για τη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα είναι ένα σαφές παράδειγμα ρητορικής μίσους. Παρ’ όλα αυτά, ένα άλλο παράδειγμα είναι όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης μέσα στη Βουλή μίλησε για εξωγήινους που συνάντησε στον Υμηττό. Θέλεις λίγο να μου πεις πώς… Δηλαδή είναι σημαντικό μέσα από αυτή τη συζήτηση να αναδείξουμε και πώς αυτή η ρητορική μίσους υπάρχει στην καθημερινότητά μας και με τρόπους που πολλές φορές δεν μπορούμε να την αναγνωρίσουμε.

Τέλης Ράπτης: Υπάρχει ακόμα και στο χιουμοράκι της πλατείας που θα ακουστεί για οτιδήποτε ή θα αφήσουμε να εννοηθεί ότι κάποιος είναι γκέι. Είναι κακό όλο αυτό, πέρα των ατόμων με μεγάλη εξουσία οι οποίοι, βέβαια, δίνουν την αίσθηση νομιμότητας σε κόσμο να εκφράζεται με αυτό το απλό το χιουμοράκι για τον γκέι, τον πούστη, τη λεσβία, το τρανς άτομο και να δημιουργεί χειρότερες συνθήκες ζωής για τα ίδια τα LGBTQI+ άτομα.

Βασίλης Θανόπουλος: Πώς πιστεύεις ότι αυτός ο λόγος επιδρά στην καθημερινότητα ενός ΛΟΑΤΚΙ ατόμου;

Τέλης Ράπτης: Όλα ξεκινάνε από το χιούμορ. Άμα κάτσουμε και δούμε ακόμα και στα πιο ακραία φασιστικά καθεστώτα όλα ξεκινήσανε από ένα απλό χιουμοράκι. Κάνοντας χιούμορ με τη ζωή όχι μόνο του άλλου αλλά μιας ολόκληρης ομάδας, αρχίζουμε και το κατατάσσουμε σ’ ένα επίπεδο κάτω από τον άνθρωπο. Χλευάζοντας αρχίζουμε και το θεωρούμε κάτι λιγότερο από εμάς. Και όσο αυτό συνεχίζεται, μετά γίνεται επιθέσεις, μεταφράζεται σε πολλά πράγματα και ανάλογα σε ποιο σημείο θα φτάσει κάθε φορά. Το ίδιο πράγμα ακριβώς ξεκίνησε ακόμα και με τους Εβραίους —θα χρησιμοποιήσω αυτό το παράδειγμα. Ξεκίνησε από ένα χιουμοράκι, μετά ήτανε το «δε μας πειράζει και να μην είχατε γεννηθεί Εβραίοι», το οποίο ξεκίνησε από χιουμοράκι αλλά συνέχισε λιγάκι στη συνείδηση του κόσμου και αυτό δεν έχει πάρα πολύ μεγάλη απόσταση από το «σας σκοτώνουμε επειδή είστε Εβραίοι». Και έχει αποδειχθεί από την ιστορία.

Βασίλης Θανόπουλος: Ας μιλήσουμε λίγο πιο προσωπικά. Εσύ ως ΛΟΑΤΚΙ άτομο πώς λειτουργείς μέσα σε ένα περιβάλλον κακοποιητικού λόγου; Δηλαδή, υπάρχει κάποιο παράδειγμα πρόσφατο που μπορείς να θυμηθείς που εσύ έγινες δέκτης ενός κακοποιητικού λόγου ή άκουσες ή διάβασες κάτι; Και θέλω να μου πεις και πώς αισθάνθηκες όταν έγινε αυτό.

Τέλης Ράπτης: Κοίτα, πλέον το να διαβάσω ή να ακούσω κάτι ναι, εννοείται, χίλιες φορές. Κάθε μέρα μερικές φορές συμβαίνει. Το να το βιώνω σε προσωπικό επίπεδο, επειδή πλέον έχω χτίσει τις κατάλληλες άμυνες και τον κατάλληλο κόσμο γύρω μου, έχω φροντίσει έτσι ώστε οι φίλοι μου, οι παρέες μου να μην ασκούνε τέτοιον κακοποιητικό λόγο ή όχι σε πάρα πολύ άσχημο επίπεδο τουλάχιστον. Έχω φροντίσει, λοιπόν, να προστατεύσω τον εαυτό μου από όλο αυτό. Το ότι θα διαβάσω, ναι, θα διαβάσω. Το ότι θα έχω συνέχεια τις κεραίες μου σηκωμένες να μπορέσω να καταλάβω τι μας είπε ακριβώς ο ποιητής, επίσης θά ‘χω πάρα πολύ την προσοχή μου σε αυτό. Χρειάστηκε να αντιδράσω αρκετά στο παρελθόν, να πω την αλήθεια, για να με προστατέψω, πριν ακόμα χτίσω ένα τόσο ασφαλές δίκτυο γύρω μου.

Βασίλης Θανόπουλος: Με νοιάζει να μπορούμε να μεταφέρουμε ίσως και κάποιους τρόπους, κάποιους μηχανισμούς στα άτομα που μας ακούνε για το πώς θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν όλο αυτό το κακοποιητικό πλαίσιο μέσα στο οποίο βρίσκονται. Εσύ μου λες για έναν μηχανισμό στον οποίο είναι ένα δίκτυο υποστήριξης από το φιλικό/οικογενειακό περιβάλλον που σε προστατεύει. Λαμβάνοντας υπόψη, όμως, ότι αυτός ο κακοποιητικός λόγος, αυτή η προσβολή της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας υπάρχει στον δημόσιο λόγο, δηλαδή το ακούμε από πολιτικούς, το ακούμε από εκπροσώπους της εκκλησίας, το ακούμε από δημοσιογράφους, το ακούμε από —πολύ πρόσφατα— δικηγόρους, ποιος είναι, αν υπάρχει, ένας τρόπος προστασίας των ανθρώπων που ακούνε ότι οι ταυτότητές τους κατηγορούνται και βάλλονται καθημερινά;

Τέλης Ράπτης: Τρόπος προστασίας των ανθρώπων είναι όντως να χτίσουμε όλοι ένα προστατευτικό περιβάλλον γύρω μας, στο οποίο θα μπορούμε να απευθυνόμαστε κάθε φορά που θα νιώθουμε άσχημα. Το να μπορούμε να φιλτράρουμε και να μην αφήνουμε να μας επηρεάζει αυτό προσωπικά ψυχολογικά πάρα πολύ άσχημα έτσι να μπορέσουμε να προφυλάξουμε λιγάκι τον εαυτό μας. Όχι ότι θα πετύχουμε κάτι για την κοινότητα με αυτό τον τρόπο, αλλά πρώτα απ’ όλα θα πρέπει να είμαστε εμείς υγιείς για να μπορέσουμε να κάνουμε το οτιδήποτε παραπέρα. Έχουμε δει στο παρελθόν ακόμα και μηνύσεις να γίνονται και να πιάνουν τόπο. Η περίπτωση του Αμβρόσιου που ανέφερες πριν ήτανε κάτι εκπληκτικό, κατά τη γνώμη μου, που ζήσαμε τότε.

Βασίλης Θανόπουλος: Γιατί;

Τέλης Ράπτης: Πρώτα απ’ όλα, ήταν η πρώτη φορά που βρέθηκε εισαγγελέας να κάτσει σε σκαμνί Μητροπολίτη. Αυτό από μόνο του ήταν εκπληκτικό. Η όλη η δίκη συνέχισε να είναι κακοποιητική μέσα σε ένα δικαστήριο το οποίο δεν προστάτευε τα ίδια τα θύματα. Ήτανε… δεν ξέρω καν πώς να το χαρακτηρίσω αυτό. Δεν μπορώ να βρω λέξη. Το τελικό αποτέλεσμα, σίγουρα, της δικαίωσης —που χρειάστηκε να περάσουν τόσα χρόνια, βέβαια, για να έρθει—, στον τρίτο βαθμό νομίζω κιόλας, αν θυμάμαι καλά…

Βασίλης Θανόπουλος: Ναι, στον Άρειο Πάγο.

Τέλης Ράπτης: […] για να καταφέρει να κατοχυρώσει τη συγκεκριμένη απόφαση. Αλλά παρόλα αυτά ήταν ένα πάρα πολύ ηχηρό μήνυμα, ότι ένας άνθρωπος, Μητροπολίτης όπως ο Αμβρόσιος, με το κύρος που είχε, δεν δικαιούται να λέει ό,τι θέλει και υπάρχει κι ένα όριο.

Βασίλης Θανόπουλος: Επειδή είσαι και ακτιβιστής, μετείχες και μετέχεις στις οργανώσεις, αυτό που λέμε ακτιβιστική ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, γιατί είναι σημαντικό να δούμε και τον βαθμό αντίδρασης μίας ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας απέναντι σε αυτό το φαινόμενο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η κοινότητα κατήγγειλε αυτή τη ρητορική μίσους, τον κακοποιητικό λόγο και προσπάθησε να το φτάσεις μέχρι τον δρόμο της δικαιοσύνης; Εκτός από την ιστορία του Αμβρόσιου.

Τέλης Ράπτης: Ναι, είχε υπάρξει και στο παρελθόν. Θυμάμαι έντονα την περίπτωση του Μητροπολίτη Πειραιώς, του Σεραφείμ, ο οποίος για παρόμοιο λόγο και για ανάλογα σχόλια —σχόλια… Άντε, ας τα πω σχόλια— αρνήθηκε ο εισαγγελέας να τον δικάσει και έβαλε την υπόθεση στο αρχείο. Βασικά, αυτό αντιμετωπίζαμε συνέχεια στο παρελθόν, προ Αμβροσίου. Όλα μπαίναν στο αρχείο. Δηλαδή, δεν ξέρω πώς και γιατί ο συγκεκριμένος εισαγγελέας αποφάσισε κάτι άλλο, αλλά θα πάω με τη μεριά του κυρίου Αμβροσίου και θα πω «να αγιάσει ο άνθρωπος!». (γέλια) Επίσης, προς πολιτικά πρόσωπα στα οποία αίρεται ή δεν αίρεται η ασυλία τους κάθε φορά που έχουμε κακοποιητικό λόγο. Σε δικαστήρια που έχουνε γίνει έχουν αθωωθεί, γιατί θα πρέπει να αποδείξεις ότι δεν ήταν απλά κακοποιητικός λόγος. Αυτή τη στιγμή ο αντιρατσιστικός έχει διαφορά με τον κακοποιητικό. Ο αντιρατσιστικός θέλει να δείχνει ότι υποκινείς σε βία, πράγμα το οποίο δε συμβαίνει πάντα. Δεν είναι πάντα «φτύστε τους», δεν είναι πάντα «χτυπήστε τους». Είναι κατώτεροι όσον αφορά αυτά που ζητάνε και «η κοινωνία δεν είναι έτοιμη» και «εξωγήινοι στον Υμηττό». Αυτό δεν υπάρχει νομικά, δεν μπορείς να το υποστηρίξεις μέσα στον αντιρατσιστικό νόμο.

Βασίλης Θανόπουλος: Παρ’ όλα αυτά, τώρα που τα συζητάμε οι δυο μας, θεωρείς ότι απαιτείται συγκεκριμένη πολιτική βούληση έτσι ώστε να περιοριστεί αυτό το φαινόμενο, τουλάχιστον σε αυτό που ονομάζουμε πολιτικός λόγος; Και αν απαιτείται αυτή η πολιτική βούληση, θεωρείς ότι υπάρχει σήμερα;

Τέλης Ράπτης: Πολιτική βούληση να περιοριστεί στον πολιτικό λόγο σίγουρα όχι. Γιατί αυτό προσφέρει σε κάποια κόμματα μια δεξαμενή ψηφοφόρων. Κι όσο καταφέρνουν αυτούς τους ψηφοφόρους να τους κρατάνε ομοφοβικούς τόσο πιο εύκολα θα τους πουλάνε τις απόψεις τους. Ομοφοβικές, τρανσφοβικές, λεσβιοφοβικές, για να μπορούν να συνεχίσουν να εκμαιεύουν από αυτόν τον χώρο ψηφοφόρους.

Βασίλης Θανόπουλος: Γιατί σε ρωτάω. Γιατί προσπαθώντας και εγώ να θυμηθώ χαρακτηριστικά παραδείγματα κακοποιητικού λόγου, στο μυαλό μου έρχονται όλα εκείνα τα νομοσχέδια που τότε συζητούσαν στη Βουλή που αφορούν στα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα —σύμφωνο συμβίωσης, ταυτότητα φύλου, αναδοχή— και ενώ θεωρητικά θά ‘πρεπε να είναι κάτι θετικό για την κοινότητα, λαμβάνοντας υπόψη ότι ψηφίστηκαν και γίνανε νόμοι, παρόλα αυτά κατά τη διάρκεια ψήφισης και συζήτησης είχαμε μία αναπαραγωγή τρομακτικού κακοποιητικού λόγο.

Τέλης Ράπτης: Ναι, ήταν αρκετά τρομακτικές ομιλίες βουλευτών…

Βασίλης Θανόπουλος: Το λέω γιατί θυμάμαι τον εαυτό μετά το τέλος, μετά την ψήφιση. Αντί να είμαι χαρούμενος που ένα ακόμα δικαίωμα της κοινότητας στην οποία ανήκω κι εγώ πέρασε, οπότε πάμε για το επόμενο, αισθανόμουνα καταβεβλημένος, κακοποιημένος… Θέλεις να μου κάνεις ένα σχόλιο για αυτό; Είναι αυτό αποτέλεσμα της ρητορικής μίσους; Και πώς αυτή στην ουσία μπορεί να λειτουργήσει σε ένα άτομο που ανοίγει την τηλεόραση, είναι ένα νομοσχέδιο, συζητιέται και ακούει τα τέρατα;

Τέλης Ράπτης: Κακοποίηση για το ίδιο το άτομο είναι η ρητορική μίσους. Είναι ίσως και ο ορισμός της. Και το θέμα είναι ότι τα άτομα που τα ξεστόμισαν όλα αυτά δεν σκέφτονται, δεν περνάει από το μυαλό τους καν, ότι υπάρχουνε πιτσιρικάκια εκεί έξω, της κοινότητας, τα οποία ακούσανε να τους συμπεριφέρονται και να μιλάνε για εκείνα με αυτό το χειρότερο δυνατό τρόπο. Κι όλα αυτά είτε για να συνεχίσουν τα πιστεύω τους είτε για να κερδίσουν κάποιους συντηρητικούς ψήφους. Για να κερδίσουμε τον συντηρητικό βάλαμε ένα παιδί να σκέφτεται και να νιώθει πάρα πολύ άσχημα για ένα μεγάλο διάστημα της ζωής του. Πόσο καταστροφικό μπορεί να είναι αυτό…

Βασίλης Θανόπουλος: Θεωρείς, λοιπόν, ότι υπάρχουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των ατόμων που γίνονται δέκτες.

Τέλης Ράπτης: Ξεκάθαρα ναι.

Βασίλης Θανόπουλος: Να ρωτήσω αν υπάρχει μία υπηρεσία στην οποία μπορεί ένα ΛΟΑΤΚΙ άτομο αυτή τη στιγμή να απευθυνθεί, έτσι ώστε να μπορεί να διαχειριστεί όλη αυτή την κατάσταση;

Τέλης Ράπτης: Μια υπηρεσία που αυτή τη στιγμή υπάρχει και λειτουργεί στην Ελλάδα είναι το 11528. Είναι μία γραμμή για ψυχολογική υποστήριξη προς LGBTIQ νέους, τους γονείς τους αλλά και γενικότερα το περιβάλλον τους συμπεριλαμβανομένου και του σχολείου τους. Μπορούν, λοιπόν, σε αυτό να απευθυνθούν τα ίδια τα άτομα όπως είπα, οι γονείς, πάρα πολύ σημαντικό και πολύ σημαντικό το ίδιο τους το σχολείο, για να δούνε πώς μπορούν να αντιμετωπίσουν ένα περιστατικό το οποίο έχει προκύψει στις σχολικές αίθουσες.

Βασίλης Θανόπουλος: Ωραία. Δύο τελευταίες ερωτήσεις ακόμα, Τέλη, που θα ήθελα να συζητήσουμε. Νομίζω ότι δεν γίνεται να μην κάνουμε μία ερώτηση σχετικά με την υπόθεση που εκδικάζεται αυτές τις μέρες και αφορά στη δολοφονία του Ζακ. Θα ‘θελα να μου πεις πώς θεωρείς ότι αυτός ο κακοποιητικός λόγος, αυτή η ρητορική μίσους γίνεται κομμάτι αυτής της υπόθεσης και χρησιμοποιείται από κάποιους ως επιχείρημα για να οδηγήσουν σε συγκεκριμένα συμπεράσματα.

Τέλης Ράπτης: Στη δίκη του Ζακ, περισσότερο στην αρχή το είδαμε από μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία ξεκινήσανε να υποβιβάζουν λιγάκι τον άνθρωπο, να υποβιβάζουν λιγάκι τον χαρακτήρα: «Ε εντάξει, παιδιά και τι ήτανε; Ένας γκέι ήτανε, ένας οροθετικός ήτανε, μία drag queen ήτανε». Αυτό έβαζε λιγάκι ένα κομμάτι ζυγαριάς το πόσο αξία τελικά έχουνε οι ζωές μας. Το ίδιο αξίζει η ζωή του οικογενειάρχη, το ίδιο αξίζει και η ζωή μίας αδερφής; Όλο αυτό είναι όλο λάθος. Το ότι μπήκαμε και βάλαμε σε μία ζυγαριά δύο διαφορετικές ζωές γιατί μας βόλευε ή μας συνέφερε ή οτιδήποτε… Από την άλλη σκέφτομαι ποιος κάθεται και βάζει σε ζυγαριά αυτές τις ζωές. Και πάντα παρατηρούμε ομοφοβικούς δημοσιογράφους, ομοφοβικούς πολιτικούς, ανθρώπους που όχι απλά έχουν γαλουχηθεί μέσα αυτό αλλά έχουν γαλουχήσει μέσα σε αυτό.

Βασίλης Θανόπουλος: Να το δούμε λίγο πιο απλά: θεωρείς ότι ο Ζακ, αν δεν έφερε τις ταυτότητες που έφερε, δεν ήτανε μέλος της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας αλλά και σε άλλες, θα είχε διαφορετική μεταχείριση από την κοινωνία, από τους δημοσιογράφους, ακόμα και από τη δικαιοσύνη;

Τέλης Ράπτης: Ξεκάθαρα ναι.

Βασίλης Θανόπουλος: Αυτό είναι ρητορική μίσους;

Τέλης Ράπτης: Αυτό είναι 2 πράγματα. Είναι αποτέλεσμα ρητορικής μίσους και όλα όσα λέχθηκαν αποτελούν νέα περιστατικά ρητορικής μίσους. Ήταν μια επανατροφοδότηση και μάλιστα πάρα πολύ έντονη. Αν δεν υπήρχε η ρητορική μίσους πιο πριν για να μπορεί να στηριχθεί όλο αυτό το αφήγημα, δε θα μπορούσε κάπου να κάτσει. Αλλά όλα αυτά που ελέχθησαν και σε τόσο μεγάλο βαθμό υπήρξαν μια καινούρια ανατροφοδότηση του όλου πράγματος.

Βασίλης Θανόπουλος: Ωραία. Και επειδή διαχειριζόμαστε ένα θέμα το οποίο είναι ιδιαίτερα τραυματικό, τουλάχιστον για μας τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, θα ήθελα να κλείσουμε αν γίνεται με κάποιον τρόπο θετικά. Δηλαδή, έχοντας στο μυαλό σου αυτά τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα που μας ακούν, τι θα ήθελες να πεις σ’ αυτά τα άτομα; Με έναν ενδυναμωτικό τόνο, όμως.

Τέλης Ράπτης: Ξέρεις κάτι; Είναι κάτι το οποίο το έχω κάνει στο παρελθόν και ενώ στην αρχή φαινομενικά δε με ενδυνάμωσε, εγώ ένιωσα υπέροχα και μου βγήκε σε πάρα πολύ καλό. Ήτανε τραπέζι οικογενειακό, αλλά όχι οικογενειακό, ξέρεις, αυτό που μαζεύεται όλο το σόι. Δεν ξέρω πώς μπορώ να το χαρακτηρίσω. Ήτανε Πάσχα και μαζεύεται όλο το σόι. Πάντα σ’ αυτά τα τραπέζια υπάρχει κι ο κλασικός θείος που θέλει να κάτσει με τη νεολαία, τον έχουμε ζήσει όλοι, που πετάει αυτές τις απίστευτες ατάκες: ομοφοβικές, σεξιστικές, που δεν ξέρεις από πού να το πιάσεις και πού να σταματήσεις. Κάποια χρονιά λοιπόν, ενώ συνήθως σε αυτά τα τραπέζια μπαίνεις σε μία διαδικασία να το ανεχθείς, να μην αντιδράσεις όσο ακόμη η ηλικία σου είναι μικρή, αποφάσισα σε εκείνο το τραπέζι να αντιδράσω. Ο θείος βρέθηκε με ένα τζατζίκι στο πρόσωπο, δεν πήγε πολύ καλά. Αλλά ξέρεις τι γλίτωσα έπειτα; Ότι ήταν πολύ προσεκτικοί οι δικοί μου σε ποιο τραπέζι θα πάμε και ποιους θα καλέσουμε σπίτι. (γέλια) Οπότε ναι, μου έδωσε ένα υπέροχο αβάν ότι πλέον οκ, ζούμε πιο προστατευμένα σε αυτό το σπίτι.

Βασίλης Θανόπουλος: Οπότε είναι και μία συμβουλή σου να αντιδράμε απέναντι στον κακοποιητικό λόγο;

Τέλης Ράπτης: Δε λέω να λούσετε τους θείους με τζατζίκια, παιδιά! (γέλια) Αλλά το να αντιδράμε ναι. Αν μπορούμε, αν νιώθουμε ασφαλή και αν είμαστε έτοιμα να το κάνουμε.

Βασίλης Θανόπουλος: Ωραία. Τέλη, σε ευχαριστούμε πάρα πολύ για τα όσα μας είπε σήμερα. Εμείς θα τα ξαναπούμε την επόμενη φορά σε ένα άλλο podcast. Γεια σας.

ΠΗΓΗ:

https://voiceup.avmag.gr/%cf%80%cf%8e%cf%82-%ce%b2%ce%b9%cf%8e%ce%bd%ce%bf%cf%85%ce%bd-%cf%84%ce%b1-%ce%bb%ce%bf%ce%b1%cf%84%ce%ba%ce%b9-%ce%ac%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%b1-%cf%84%ce%b7-%cf%81%ce%b7%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ba/(accessed 19.6.26)