Αναγνώρισε τα σημάδια της βίας σε μια σχέση

Κάθε επιζώσα μπορεί να ξεφύγει από μια κακοποιητική σχέση. Σε αυτή τη διαδρομή δεν είναι μόνη.


Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί μια από τις πιο διαδεδομένες μορφές έμφυλης βίας, παγκοσμίως. Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης μία στις τέσσερις Ευρωπαίες βιώνει ή θα βιώσει ενδοοικογενειακή βία κάποια στιγμή στη ζωή της, ενώ κάθε χρόνο 6% έως 10% των γυναικών υφίστανται ενδοοικογενειακή βία. Μπορεί να συμβεί σε όλες, στο γάμο, τη σχέση, τη συμβίωση, από τον νυν, πρώην ή τέως σύζυγο/σύντροφο.
Επαναλαμβανόμενο μοτίβο

Η ενδοοικογενειακή βία περιλαμβάνει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο παραβιαστικών συμπεριφορών που ασκεί ο δράστης, με στόχο να διατηρήσει την εξουσία και τον (κοινωνικό) έλεγχο πάνω στο θύμα του, είτε είναι γυναίκα ή παιδί.

Με τις συνεχείς λεκτικές και σωματικές τιμωρίες, τις απειλές, τον εξαναγκασμό, ο κακοποιητής έχει ως σκοπό να εκφοβίσει, να τρομάξει, να ταπεινώσει το θύμα, να του «σπάει» το ηθικό και να το κάνει να νιώσει ανίκανο να προβάλει αντίσταση, να δει καθαρά την κατάσταση.

Πέρα από τη σωματική κακοποίηση (χαστούκια, σπρώξιμο, τράβηγμα από τα μαλλιά, κ.ά.) που απειλεί τη σωματική ακεραιότητα του θύματος, η ενδοοικογενειακή βία παίρνει διάφορες μορφές: λεκτική, ψυχολογική, σωματική, σεξουαλική κακοποίηση και οικονομική βία – που δεν αφήνουν ορατά σημάδια αλλά τραυματίζουν εξίσου.
Ψυχολογική βία

Πρόκειται για συστηματική, επίπονη και διαβρωτική διαδικασία που οδηγεί την επιζώσα σε διανοητική και συναισθηματική οδύνη ή βλάβη. Ως ψυχολογική και συναισθηματική κακοποίηση αναφέρεται ένα σύνολο ενεργειών: πρώτον ο εκφοβισμός και οι απειλές για σωματική ή σεξουαλική βία. Συχνότατα ο θύτης απειλεί ότι θα βλάψει το θύμα ή την οικογένειά του, ότι θα πάρει την κηδεμονία των παιδιών ή ότι θα αυτοκτονήσει.

Δεύτερον, η συστηματική ταπείνωση και διαρκής κριτική, η δημιουργία ενοχών στη σύντροφο, και ο αδιάκοπος έλεγχο της προσωπικής της ζωής. Τρίτον, η προσπάθεια απομόνωσης του θύματος, από τον οικογενειακό/φιλικό/συγγενικό περίγυρο.

Τα παραπάνω στοχεύουν στη μείωση της αυτοπεποίθησης, την υπονόμευση της αυτοεκτίμησης του θύματος, σε σημείο που το ίδιο να αμφιβάλλει για την ψυχική του διαύγεια και να πιστεύει ότι είναι υπεύθυνο και ένοχο για την κακοποίηση που δέχεται.
Λεκτική βία

Η λεκτική βία είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ψυχολογική κακοποίηση. Εμπεριέχει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών που ξεκινούν από φωνές, απειλές και εξυβρίσεις και φτάνουν ως το λεκτικό εξευτελισμό και την τρομοκράτηση.

Στόχος της λεκτικής κακοποίησης είναι η χειραγώγηση διαμέσου του φόβου και ο έλεγχος πάνω στη ζωή του ατόμου. Οι προσβολές, οι κατηγορίες, οι μομφές, η δυσφήμηση, η επίρριψη ευθυνών για την κακοποιητική συμπεριφορά στο θύμα, οι συνεχείς επικρίσεις, η λεκτική υποβάθμιση και υπονόμευση της αυτοπεποίθησης, αποτελούν μερικά μόνο πρόσωπα αυτού του πολύπλοκου φαινομένου.

Αν και είναι η πιο συνηθισμένη μορφή ενδοοικογενειακής βίας, είναι αρκετά κανονικοποιημένη είτε γιατί δεν υπάρχουν ορατές αποδείξεις ή γιατί ο θύτης μπορεί να παραπλανά, διατηρώντας άψογη συμπεριφορά στο δημόσιο χώρο.
Οικονομική βία

Η οικονομική βία είναι η στέρηση πόρων, ευκαιριών, αγαθών και υπηρεσιών. Συνήθως, η οικονομική βία εντός της σχέσης αποσκοπεί στον έλεγχο της συντρόφου προκειμένου να αισθανθεί ανίσχυρη και αδύναμη να εγκαταλείψει τον κακοποιητικό δεσμό.

Η οικονομική βία ασκείται με πολλούς τρόπους: Πρώτον, τη στέρηση του δικαιώματος για οικονομική αυτονομία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απαγόρευση ή παρεμπόδιση του δικαιώματος στην εργασία.

Δεύτερον, τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων και του εισοδήματος του θύματος. Ο θύτης μπορεί να αποσπά τον μισθό της συντρόφου του ή να αρνείται την κατά βούληση αξιοποίησή του, να την αποκλείει από χρηματοπιστωτικούς πόρους (π.χ. παρακράτηση τραπεζικής κάρτας), να την εξαναγκάζει να πάρει δάνειο στο όνομά της, να μην της επιτρέπει την πρόσβαση στο οικογενειακό εισόδημα ή να αποφασίζει για κοινούς πόρους χωρίς την ενημέρωση της.

Τέλος περιλαμβάνει την αποστέρηση του θύματος από αναγκαία εισοδήματα για την κάλυψη των βασικών του αναγκών.
Σεξουαλική βία

Αφορά οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη, αλλά και απόπειρα τέτοιας πράξης, χωρίς την εκούσια και ελεύθερη συναίνεση του θύματος. Κατά την άσκησή της, συχνά (αλλά όχι πάντα) χρησιμοποιείται σωματική βία, εξαναγκασμός, αλλά και απειλές βίας.
Ο κύκλος της βίας

Πολύ συχνά οι γυναίκες που έχουν κακοποιηθεί αναφέρουν πως νιώθουν εγκλωβισμένες σε ένα κλοιό που σφίγγει, σε ένα φαύλο κύκλο από τον οποίο δεν μπορούν να ξεφύγουν. Αυτή η αίσθηση δημιουργείται όταν το θύμα βρίσκεται αντιμέτωπο με τον αποκαλούμενο «κύκλο της βίας».

Ο «κύκλος της βίας», που έχει τρεις φάσεις, μπαίνει σε λειτουργία σε όλες τις κακοποιητικές σχέσεις, οδηγώντας την επιζώσα σε παράλυση, παραίτηση και εν τέλει θυματοποίηση, κάτι που είναι και ο στόχος του κακοποιητή, προκειμένου να εξασφαλίσει την κάμψη της αντίστασής της.
Πρώτη φάση: δημιουργία της έντασης

Το pattern είναι σταθερό, αποτελούμενο από τρεις διακριτές φάσεις, που ποικίλουν σε χρόνο και σε ένταση. Πρώτη είναι η φάση της «δημιουργίας της έντασης». Εδώ κάνουν την εμφάνιση τους τα πρώτα σημάδια κακοποιητικών συμπεριφορών. Το άγχος στη σχέση αρχίζει να κλιμακώνεται.

Ο κακοποιητής σύζυγος/σύντροφος παρουσιάζει απροσδόκητα ξεσπάσματα θυμού, για ασήμαντες αφορμές (π.χ. γιατί δεν είναι έτοιμο το φαγητό στην ώρα του ή γιατί τον ξύπνησε το κλάμα του μωρού). Η γυναίκα πιστεύει ότι μπορεί να τον κατευνάσει αν είναι υποχωρητική και περιποιητική ή κρατώντας αποστάσεις.

Η ίδια πνίγει το θυμό της. Σταδιακά, η κατάσταση αρχίζει να ξεφεύγει από τον έλεγχο, με τον κακοποιητή να αυξάνει σταθερά την ψυχολογική πίεση. Η φάση αυτή μπορεί να κρατήσει μεγάλο χρονικό διάστημα.
Δεύτερη φάση: η «έκρηξη»

Μένος, μανία, βαναυσότητα, έλλειψη ελέγχου, σοβαρά επεισόδια κακοποίησης, σωματικές βλάβες – πρόκειται για τη «φάση της έκρηξης». Εδώ η επιζώσα κατανοεί ότι είναι αδύνατο να συζητήσει λογικά και υπεύθυνα με το θύτη. Πιστεύει ότι κάθε προβαλλόμενη αντίσταση θα χειροτερέψει την κατάσταση.

Πρόκειται για την πιο τρομακτική στιγμή στον «κύκλο της βίας», που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρόρτατες σωματικές βλάβες, ακόμα και σε γυναικοκτονία.

Παράλληλα είναι και η πιο σύντομη φάση, καθώς διαρκεί, συνήθως, από δυο (2) έως είκοσι τέσσερις (24) ώρες.

Πολλές γυναίκες τότε εγκαταλείπουν τον κακοποιητή. Άλλες πάλι, αδυνατώντας να φύγουν για διάφορους λόγους, αποστασιοποιούνται από την επίθεση και τον τρομερό πόνο που επιφέρει.
Τρίτη φάση: η «συμφιλίωση»

Μετά το ξέσπασμα ακολουθεί η «περίοδος της συμφιλίωσης». Η ένταση και η βία υποχωρούν. Το ζευγάρι αισθάνεται ανακούφιση και αποσιωπά το βίαιο επεισόδιο ή βρίσκει τρόπους να το δικαιολογήσει.

Ο θύτης μεταμορφώνεται σ’ «άγγελο», δείχνει μεταμέλεια, απολογείται, ζητάει συγγνώμη, προσφέρει δώρα και υπόσχεται να μην το ξανακάνει. Σε καμία περίπτωση όμως δεν αναλαμβάνει την ευθύνη για τις πράξεις του. Αντίθετα επιμένει ότι η συμπεριφορά του θύματος τον εξώθησε στη βία.

Η κακοποιημένη γυναίκα στη διάρκεια της τρίτης φάσης, επιθυμώντας να διατηρήσει την ήρεμη ατμόσφαιρα, πείθει τον εαυτό της ότι ο σύντροφός/σύζυγος δεν θα το ξανακάνει και θα αλλάξει. Αυτή ακριβώς είναι η πιο κρίσιμη φάση για τον εγκλωβισμό και τη θυματοποίηση της.

Σύντομα ο κύκλος θα επαναληφθεί…
Μαθαίνοντας να κατηγορείς εσένα

Η ενδοοικογενειακή βία έχει σημαντικότατες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των γυναικών (άγχος, κατάθλιψη, σκέψεις αυτοκτονίας, μετατραυματικό στρες, ψυχοσωματικά συμπτώματα κ.ά.). Το συναισθηματικό προφίλ που αναπτύσσουν (χαμηλή αυτοεκτίμηση, αισθήματα αναξιότητας, αίσθηση ότι δεν αξίζει να αγαπηθούν), σε συνδυασμό με τις εναλλασσόμενες αντιδράσεις του κακοποιητή, τις εγκλωβίζει στο «κύκλο της βίας».

Μάλιστα, σταδιακά, η επιζώσα χρόνιας ενδοοικογενειακής βίας βλέπει τον εαυτό της με το βλέμμα του δράστη. «Μαθαίνει» να κατηγορεί τον εαυτό της. Ο κακοποιητής, αργά και μεθοδικά, της «εμφυτεύει» την ιδέα ότι είναι συνυπεύθυνη, ώστε να παραιτηθεί από κάθε σενάριο διαφυγής.

Πολλές φορές, οι κακοποιημένες γυναίκες χρησιμοποιούν ακόμη και τα λόγια ή τα επιχειρήματα των ίδιων των δραστών: «Είμαι σαν τη μάνα μου, όπως και εκείνη τσάντιζε τον πατέρα μου και τις έτρωγε, έτσι κι εγώ», «Όλα τα κάνω λάθος, κάτι πάει στραβά με εμένα», «Ναι αλλά και εγώ τον προκάλεσα».

Εσωτερικεύοντας μια ευθύνη, που σε καμία περίπτωση δεν τους αναλογεί, οι γυναίκες που κακοποιούνται κυριαρχούνται από αισθήματα ενοχής και ντροπής, τα οποία δημιουργούν σημαντικά εμπόδια στην αποκάλυψη και καταγγελία της βίας.
Η «μαθημένη αβοηθησία»

Οι επαναλαμβανόμενες οδυνηρές εμπειρίες κακοποίησης και το τραυματικό είδος του δεσμού με το θύτη –που ενδυναμώνεται σε περιόδους μεταξύ των περιστατικών, όταν ο θύτης είναι ήρεμος, στοργικός και απολογητικός– οδηγεί τις επιζώσες σε παραλυσία, αίσθηση ανεπάρκειας και ανικανότητας υποστήριξης του εαυτού.

Σε αυτή την κατάσταση της λεγόμενης «μαθημένης αβοηθησίας», τα θύματα έχουν την εντύπωση ότι δεν ασκούν κανένα έλεγχο στη ζωή τους, οπότε σταδιακά εγκαταλείπουν την ιδέα της ανεξαρτητοποίησης μέσω της φυγής.

Μάλιστα, η φυγή λαμβάνει, τρομακτικές διαστάσεις εξαιτίας του φόβου: Φόβος διαρκής μέσα στη σχέση, για το τι θα συμβεί την επόμενη στιγμή. Φόβος ότι ο δράστης θα κάνει κακό σε εκείνη και τα παιδιά, άμα φύγουν. Φόβος ότι δεν θα γίνει πιστευτή. Φόβος κοινωνικού στιγματισμού.

Τέλος, και η οικονομική βία και εξάρτηση από τον κακοποιητή συνιστά σημαντικό ανασταλτικό παράγοντα. Ειδικά σε περιπτώσεις που γυναίκες δεν εργάζονται, νιώθουν εξαιρετικά αδύναμες να φύγουν, καθώς πιστεύουν ότι δεν θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες της καθημερινότητας, κυρίως δε όταν έχουν παιδιά.
Φτιάξε ένα πλάνο φυγής

Αν θες να ξεφύγεις από μια κακοποιητική σχέση είναι αναγκαίο να μεθοδεύσεις τη φυγή σου. Επειδή κατά το χωρισμό ο δράστης βλέπει πως χάνει τον απόλυτο έλεγχο στη ζωή της συντρόφου/συζύγου του, εξαγριώνεται και προσπαθεί με κάθε μέσο να αποτρέψει τη φυγή. Το δεδομένο αυτό κάνει αναγκαία τη λήψη μέτρων προστασίας, την κατάρτιση ενός «Σχεδίου Ασφαλείας» από μεριά της επιζώσας.

Παρακάτω, μπορείς να βρεις κάποια ενδεικτικά βήματα που είναι χρήσιμο να έχεις κατά νου αν θες να ξεφύγεις από μια βίαιη σχέση. Φυσικά το κάθε πλάνο απόδρασης δεν μπορεί παρά να είναι εξατομικευμένο, προσαρμοσμένο στις ανάγκες της κάθε γυναίκας, αφού μόνο εκείνη γνωρίζει τι είναι καλύτερο και ασφαλές για την ίδια και τα παιδιά της.

ΠΛΑΝΟ ΦΥΓΗΣ

Γραμμή SOS15900, ενδοοικογενειακή βία, κύκλος της βίας, Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Έμφυλης Βίας, πλάνο φυγής

ΠΗΓΗ:

https://diotima.org.gr/anagnorise-ta-simadia-tis-vias-se-mia-schesi/(accessed 9.11.26)

Η αμφί (bi)¹ ταυτότητα

Η αμφί (bi)¹ ταυτότητα είναι εδώ και χρειάζεται χώρο




Γράφει η:
Μαριλίνα Αβάνη





“Πειραματίζεται. Μία φάση είναι θα του περάσει. Μη δίνεις σημασία και θα ξεχαστεί.”
“Εχει γίνει της μόδας και θέλει να νιώθει ότι ανήκει κάπου.”
“Ναι, αλλά πρέπει να αποφασίσεις, δε γίνεται να τα θέλεις όλα δικά σου!”
“Γκέι είναι και δεν το παραδέχεται.”
“Στρέιτ είναι, αλλά θέλει να τραβήξει την προσοχή.”
“Δηλαδή κάνεις τρίο και τέτοια;”
“Η Κάτια μια ζωή έκανε σχέσεις με άντρες, δε με πείθει!”
“Είχες ποτέ σχέση και με άντρα και με γυναίκα; Πού το ξέρεις, αν δε δοκιμάσεις και από τα δύο;”
“Το λεσβία, γκέι να το καταλάβω, το μπάι δεν καταλαβαίνω πώς γίνεται!”
“Πώς γίνεται να είσαι μπάι και να μη θες σεξ;”

Ένα άτομο με bi (αμφί) σεξουαλικό προσανατολισμό έχει ακούσει κάποιο κοκτέιλ των παραπάνω, ύστερα από ένα coming out του. Οι προκαταλήψεις, η αμφισβήτηση, η καχυποψία, η αορατότητα και η διαγραφή είναι πράγματα που συνεχίζουν να συνοδεύουν την αμφί (bi) ταυτότητα. Η εικόνα δυσκολεύει όταν τα παραπάνω τα βιώνει ένα bi άτομο εκτός, αλλά και εντός της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Οι χώροι που δεν αμφισβητείται, δεν υποτιμάται η ταυτότητα και δεν αναμένονται αποδεικτικά αυτής είναι ακόμη λιγότεροι και πιο περιορισμένοι απ’ όσο μπορεί να φανταζόμαστε. Το γεγονός, ότι κάποια μπάι άτομα (π.χ. cis άντρας bi, που κάνει κυρίως σχέσεις με κοπέλες) ενδεχομένως να μη συναντήσουν σε καθημερινό επίπεδο άμεσες διακρίσεις και επιθετικότητα, μπορεί να φέρει στην επιφάνεια ενοχές, όπως και την αίσθηση στο άτομο ότι δεν ανήκει εξίσου στην ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και δεν έχει εξίσου δικαίωμα του να παίρνει “χώρο”. Κάτι που μπορεί να ενισχύει την αίσθηση του μη ανήκειν είναι ότι λόγω της ετεροκανονικής κοινωνίας είναι πιο αποδεκτό να παραμένει σε ετερόφυλες σχέσεις κρατώντας κρυφό ένα κομμάτι του. Παράλληλα, συχνά συναντάται κοινωνικά η πλήρης διαγραφή της ταυτότητάς του (bi erasure): μία από τις εκφάνσεις αυτού είναι πως όταν δούμε ένα ετερόφυλο ζευγάρι η πρώτη, ετεροκανονική σκέψη είναι πως πρόκειται για ετεροφυλόφιλα (στρέιτ) άτομα. Μία από τις βασικές επιδράσεις της αμφιφοβίας, που ενδεχομένως εσωτερικεύεται είναι η αίσθηση του “δεν ανήκω πουθενά”,“και για τους στρέιτ, αλλά και για την κοινότητα είτε είμαι στρέιτ, είτε κρύβω τον πραγματικό μου σεξουαλικό προσανατολισμό.”

Είναι αλήθεια πως για πάνω από έναν αιώνα η bi ταυτότητα δεν αναγνωρίζεται ως αυτοτελής σεξουαλικός προσανατολισμός. Από τις πρώτες θεωρίες προσεγγιζόταν ως το μεταβατικό στάδιο προς μία οργανωμένη ταυτότητα, είτε στρέιτ είτε λεσβιακή/γκέι. Τις τελευταίες δεκαετίες, όμως, έχει αναγνωριστεί ως ακόμη ένας σεξουαλικός προσανατολισμός με τις δικές του ανάγκες και χαρακτηριστικά. Σ’ έναν κόσμο όπου έχουμε μάθει να σκεφτόμαστε και να βλέπουμε δίπολα (γυναίκα/άντρας, λεσβία-γκέι/στρέιτ), μία ταυτότητα που δεν είναι ή το ένα ή το άλλο, αλλά που εμπεριέχει και το ένα και το/τα άλλο/α, μπορεί να προκαλεί σύγχυση, μπέρδεμα και να ξενίζει. Μέχρι κάποιες δεκαετίες πριν, η ορατότητα και οι διεκδικήσεις προέβαλαν τη μονοσεξουαλικότητα, κρατώντας ακόμη στη ντουλάπα τις διακρίσεις και τη φοβικότητα που βίωνε το Α (στο ακρωνύμιο ΛΟΑΤΚΙ+) για λόγους που εξηγούνται πολιτικά, ιστορικά, κινηματικά και επιστημονικά.

Παρ’όλα αυτά, μελέτες συνεχίζουν να δείχνουν πως τα αμφί άτομα βιώνουν μειωμένη ψυχική υγεία συγκριτικά με άλλα άτομα μονοσεξουαλικού προσανατολισμού. Στην εξίσωση των προκαταλήψεων ενεργό ρόλο φαίνεται να έχει η ταυτότητα φύλου του ατόμου για λόγους που σχετίζονται με σεξιστικά και έμφυλα στερεότυπα (π.χ. πιο αρνητικά διακείμενοι για έναν cis άντρα μπάι, παρά για μία cis γυναίκα μπάι λόγω της κοινωνικής αντίληψης περί αρρενωπότητας). Οι μελέτες αυτές, όπως και οι αφηγήσεις των ατόμων, κρούουν μικρά καμπανάκια και για το τί πράγματι βιώνουν, αλλά και για το τί πράγματι χρειάζονται.

Για αρχή, είναι να έχουμε στο νου μας πως ο αμφιφιλόφυλος (bi) σεξουαλικός προσανατολισμός είναι ένας αυτούσιος σεξουαλικός προσανατολισμός: δεν είναι μεταβατικό στάδιο για κάτι άλλο, δεν είναι πρόκληση, δεν είναι πείραμα, δεν χρειάζεται αποδεικτικά, δεν χρειάζεται σφραγίδα από ομόφυλους και ετερόφυλους συντρόφους στο σεξουαλικό/συντροφικό του διαβατήριο για να μπορέσει να είναι έγκυρα bi. Επίσης, ο bi σεξουαλικός προσανατολισμός δεν ισοδυναμεί με την πολυσυντροφικότητα και την πολυγαμία: ένα άτομο μπορεί να έχει όποια μορφή σχέσης επιθυμεί (πολυσυντροφικότητα, πολυγαμία, μονοσυντροφικότητα, μονογαμία, κ.ά.) ανεξάρτητα του σεξουαλικού του προσανατολισμού. Ακόμη, είναι σημαντικό να έχουμε στο νου μας και ζητήματα διαθεματικότητας, όπως το ότι μπορεί ένα άτομο να φέρει πάνω από μία ταυτότητες που φέρουν προκατάληψη και διακρίσεις (π.χ. μη cis ταυτότητα φύλου, οικονομική κατάσταση, φυλή, θρήσκευμα, ΑμΕΑ, κ.ά.) γεγονός που αυξάνει την πολυπλοκότητα αναφορικά με τις διακρίσεις και προκαταλήψεις με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπο. Σε αυτό το σημείο, απαραίτητη είναι και η αναφορά στο ασέξουαλ φάσμα/ομπρέλα στην οποία μπορεί, επίσης, να ανήκει ένα μπάι άτομο, το οποίο για παράδειγμα μπορεί να είναι biromantic βιώνοντας συναισθηματική έλξη για πάνω από ένα φύλο, αλλά όχι σεξουαλική έλξη. Οπότε, εξίσου χώρος οφείλεται να δοθεί και στο επόμενο Α που συναντάται κάποιες φορές στο ακρωνύμιο ΛΟΑΤΚΙΑ+ και είναι το Α του Ασέξουαλ φάσματος.

Όπως κάθε γράμμα της κοινότητας, έτσι και το Α (του Αμφί) έχει τη δική του ιστορία κι έρχεται αντιμέτωπο με ξεχωριστές προκαταλήψεις, μικροδιακρίσεις και επιθέσεις. Τα άτομα που φέρουν μία αμφί (bi) ταυτότητα χρειάζεται να έχουν χώρους που να νιώθουν ασφαλή (safe space). Χώρους που θα αναγνωρίζουν ποιές κοινωνικές προκαταλήψεις έχουν να διαχειριστούν τα αμφί (bi) άτομα και που να επικυρώνουν και να ενδυναμώνουν τα άτομα που φέρουν αυτή την ταυτότητα.

Η διαγραφή της ταυτότητάς σου, η αμφισβήτηση και η άκυρωσή της μπορεί να είναι από ενοχλητικό έως οδυνηρό για σένα που επιβαρύνεσαι συσσωρευτικά από τα παραπάνω κατά τη διάρκεια της ζωής σου. Η αμφιφοβία είναι γεγονός και χρειάζεται να αναγνωρίζεται, όποτε θίγουμε ζητήματα ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτοτήτων, φοβικότητας, διακρίσεων και bullying.
Εάν φέρεις την bi ταυτότητα:Αυτό που νιώθεις και ο αυτοπροσδιορισμός σου, αρκούν. Οι ζυγαριές και τα ποσοστά είναι για τα μαθηματικά.
Είσαι εξίσου μέλος της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Η αμφιφοβία υπάρχει. Είναι οκ και λογικό ανά καιρούς να σε επηρεάζει. Μέρος αυτής μπορεί να είναι η αμφισβήτηση και η ακύρωση της ταυτότητάς σου. Είναι σημαντικό τις στιγμές εκείνες να αναγνωρίζεις πως γι’αυτό ευθύνονται οι κοινωνικές προκαταλήψεις και όχι ο bi (αμφί) σεξουαλικός σου προσανατολισμός.
Μπορεί να είναι βοηθητικό να αναζητήσεις άλλα bi άτομα, όπου μπορείς να συζητήσεις βιώματά σου ή/και επαγγελματίες που εξειδικεύονται σε ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου, έκφρασης φύλου και χαρακτηριστικών φύλου. (11528 – ΔΙΠΛΑ ΣΟΥ, Orlando LGBT+, Colour Youth)
Μπορεί στην καθημερινότητά σου να μην έχεις συναντήσει άλλα άτομα που να νιώθουν όπως κι εσύ. Αυτό δε σημαίνει πως είσαι μόνο σου, αλλά πως δεν υπάρχει αρκετή ορατότητα και αναπαραστάσεις για όλο το φάσμα της ποικιλομορφίας του σεξουαλικού προσανατολισμού, ακόμη.
Μπορεί κάποια στιγμή της ζωής σου να αναθεωρήσεις τον σεξουαλικό σου προσανατολισμό, επειδή ένιωσες έλξη για κάποιο/α φύλο/α που δεν είχε συμβεί μέχρι τότε. Πράγματι, ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν παραμένει ίδιος για όλα τα άτομα καθ’όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Δώσε τον χώρο και τον χρόνο στον εαυτό σου να νιώσεις κι αυτό το κομμάτι της/ου εαυτής/ού σου.
Εάν είσαι σύμμαχος (ally) εντός ή εκτός κοινότητας:Ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν είναι ετεροπροσδιοριζόμενος, αλλά αυτόπροσδιοριζόμενος. Μόνο το ίδιο το άτομο γνωρίζει πράγματι αν νιώθει έλξη, προς ποιό/ά τη νοιώθει και τί είδους είναι (σεξουαλική/συντροφική).
Προσπάθησε να ακούσεις. Δώσε χώρο στο τί νιώθει το άτομο!
Απόφυγε την αμφισβήτηση, την ακύρωση, την καχυποψία.
Αναζήτησε υλικό, πληροφορίες και σύγχρονα δεδομένα αναφορικά με την bi ταυτότητα. Μίλησε με εξειδικευμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας για τις απορίες και τους προβληματισμούς σου. (11528 – ΔΙΠΛΑ ΣΟΥ, Orlando LGBT+, Colour Youth).



Τέλος, μην ξεχνάς πως έχεις κάθε δικαίωμα – ανεξάρτητα από τον σεξουαλικό σου προσανατολισμό – να εξερευνήσεις,

να διερευνήσεις, να διερωτηθείς, να μη γνωρίζεις, να μην έχεις απαντήσεις, να βιώνεις μία ρευστότητα, κ.ο.κ.

Δεν έχουμε ούτε τους ίδιους χρόνους, ούτε τους ίδιους τρόπους, ούτε τα ίδια βιώματα.

Δεν υπάρχει τίποτα παράξενο ή περίεργο σε αυτό.

Η καθεμιά, το καθένα, ο καθένας μας έχει απλά τις δικές του πολύχρωμες (rainbow) διεργασίες!


1 Bisexuality, Αμφιφιλοφυλία: Η σωματική ή/και συναισθηματική έλξη για πάνω από ένα φύλο. Bisexual (bi εν συντομία), Αμφιφιλόφυλο άτομο (αμφί εν συντομία).
Βιβλιογραφική Αναφορά

Bowes-Catton, Helen Talitha (2016). ’Like a playground should be?’ Experiencing and Producing Bi Subjectivities in Bisexual Space. PhD thesis The Open University.

Corey E. Flanders, Cheryl Dobinson & Carmen Logie (2016): Young bisexual women’s perspectives on the relationship between bisexual stigma, mental health, and sexual health: a qualitative study, Critical Public Health, DOI: 10.1080/09581596.2016.1158786

Flanders, C.E., Dobinson, C. & Logie, C. (2016). Young bisexual women’s perspectives on the relationship between bisexual stigma, mental health, and sexual health: a qualitative study. Critical Public Health, DOI: 10.1080/09581596.2016.1158786.

Flanders, C.E., Dobinson, C. & Logie, C. (2015). I’m never really my full self: Young bisexual women’s perceptions of their mental health. Journal of Bisexuality, 15 (4), 454-480.

Gonzalez, K.A., Ramirez, J.L. & Galupo, M.P. (2016). I was and still am: Narratives of bisexual marking in the #StillBisexual campaign. Sexuality & Culture, DOI 10.1007/s12119-016-9401-y.

Helms, J.L. & Waters, A.M. (2016). Attitudes toward bisexual men and women. Journal of Bisexuality, 16 (4), 454-467.

ΠΗΓΗ:

https://11528.gr/hamfibitautotitaeinaiedo/(accessed 9.11.26)

Reaching people before they reach crisis point

Lucy Owen, a PhD researcher in Psychology at Swansea University, on the role of Mental Health Education.

02 November 2026


Psychological support can change people's lives. But knowing that support is available is not the same as being able to access it. Accessing support often depends on recognising that something is wrong, feeling able to ask for help and knowing where to turn.

Some people worry that their difficulties are not serious enough to warrant support; others feel ashamed about struggling or fear being judged. Some may not recognise their experiences as signs of a mental health difficulty at all. Even when people do seek help, practical barriers such as cost, transport, concerns about confidentiality and waiting times can stand in the way.

Professional psychological support remains essential, but it cannot be the only part of the response. Could more be done to help people understand their mental health before difficulties escalate, rather than relying solely on people recognising a problem and seeking support themselves?
Looking beyond treatment

A public health approach broadens the way we think about mental health support. Alongside providing effective treatment, it considers how mental health can be supported across populations, how difficulties might be prevented or addressed earlier, and how people can be helped to access appropriate support.

Mental health education is one part of this approach. It can help people recognise signs of distress, challenge misconceptions and learn strategies for responding to common mental health difficulties. Crucially, education can also help people recognise when self-help is not enough and professional support is needed.

This approach is not about expecting people to manage serious difficulties alone, nor is education a substitute for adequately funded services. Rather, it offers another way for psychological knowledge to reach people, including those who might not otherwise engage with mental health support.

The benefits may also be wider. Better understanding could make it easier for people to talk openly about mental health, recognise difficulties in others, and respond with understanding rather than judgement. If education reaches whole communities, it could help challenge stigma beyond the individual, influencing how mental health is discussed and understood.

These are important possibilities, but they should not be taken for granted. Does education change how people respond when difficulties arise? Can it help people seek appropriate support earlier? And how might it complement existing psychological services?
The potential of Mental Health Education

My research explores these questions through Prevail, a low-intensity mental health education and stigma-reduction programme, originally developed and evaluated in workplace settings. Prevail covers common difficulties, including depression, anxiety, and stress, exploring their signs and symptoms, ways of responding and when further support may be needed. Previous research in the workplace found reductions in self-stigma and sickness absence.

I am exploring whether Prevail can also support university students. The transition into higher education brings changes in academic demands, relationships, and independence. Although many students navigate this transition successfully, others experience difficulties with their mental health and well-being as they adjust to university life. Universities already provide counselling, well-being services, and routes into professional support. Mental health education could complement these services by helping students understand their experiences, challenge stigma, and identify appropriate sources of help before difficulties become more severe.

My research evaluating Prevail has produced encouraging findings. Students who received Prevail showed reductions in self-stigma and improvements in help-seeking intentions following the training. However, help-seeking intentions can include turning to friends and family as well as professionals. These findings do not establish that the programme increases actual service use, nor do they tell us whether students go on to seek help when they need it.

That distinction matters. Improving knowledge and attitudes is worthwhile, but these changes do not automatically translate into behaviour. Further research needs to establish whether students respond differently when difficulties arise, whether they seek support from appropriate sources, and whether the programme affects their use of university or external services.

My experience has also highlighted practical challenges. A full day of mental health education can be difficult to accommodate alongside academic commitments. Students may also struggle to see its relevance when it sits outside their course or everyday experience. This presents an important challenge for prevention: people may support the idea of better mental health education in principle but not necessarily recognise its value for themselves.

Shorter sessions spread over time may be more practical, while embedding education into existing teaching could help it reach more students. These approaches still need evaluation, but they illustrate why the delivery of an intervention matters alongside its content.
Three practical recommendations from Prevail

For mental health education to be useful, students need to be able to apply what they learn when difficulties arise. Drawing on the techniques taught in Prevail, three practical recommendations illustrate how this might look for students starting university. Take small steps to tackle problems: Break down large or overwhelming problems, such as falling behind with assignments, into manageable steps and focus on what you can change. Small actions, such as reading the guidance or writing one paragraph, can build towards meaningful change.
Talk to someone: Sharing your difficulties with a trusted friend, family member or tutor can help you feel less alone, see things differently and identify possible solutions.
Seek help when you need it: Not every difficulty can be resolved through self-help. Recognising when you need additional support, whether through practical adjustments or professional help, is an important part of looking after your mental health.
Where psychological expertise can contribute

Turning principles, such as these, into effective mental health education requires an understanding of both the evidence on mental health and the experiences of the people an intervention is intended to reach. Psychologists' clinical, research and applied expertise may be valuable in developing and evaluating education that reflects both.

Psychologists experience of working with people experiencing depression or anxiety can help identify common misconceptions, fears, and barriers to seeking support. Research can help establish which messages and strategies are supported by evidence, while work with different populations can highlight where educational content needs to be adapted. The issues most relevant to university students may not be the same as those facing employees, school pupils, or people in other community settings.

Psychological expertise can also help ensure that education offers realistic guidance. This means explaining coping strategies while acknowledging their limitations, making clear when professional support may be necessary, and helping people understand where to find appropriate services. Education should provide more than general encouragement to look after one's mental health; it should give people useful information they can apply to their own circumstances.

Just as importantly, psychologists' involvement in research and evaluation can help establish whether these programmes make a meaningful difference. Do changes in knowledge and stigma persist? Do they influence coping and appropriate help-seeking? Who benefits, and who might be missed? Answering these questions can help determine how programmes should be developed and delivered.

The relationship with psychological services deserves particular attention. It may be tempting to assume that helping people earlier will reduce demand for professional support. That could happen if some people are better equipped to manage certain difficulties or access appropriate help sooner. However, education could also encourage people who previously avoided seeking support to come forward. An increase in service use would not necessarily indicate failure; it might reflect previously unmet need. What matters is understanding whether people are accessing appropriate support, how their needs change and what the implications are for services. Mental health education should not be presented as a quick fix for stretched psychological services, but its relationship with service use is an important question to investigate.
Reaching people earlier

Prevail has given me an opportunity to explore the potential of mental health education, while highlighting how much remains to be understood. Stronger evidence is needed about who benefits, which approaches work best, whether changes in knowledge translate into meaningful outcomes, and how education relates to the use of professional support.

Universities provide a useful setting in which to investigate these questions, particularly because students are navigating a significant life transition. But the underlying principle is not limited to higher education. Schools, workplaces, and other community settings may also offer opportunities to help people understand their mental health earlier.

Education alone cannot address financial insecurity, discrimination, difficult working conditions, or inadequate service provision. Nor should responsibility for mental health be shifted onto individuals. Mental health education must complement, rather than replace, efforts to address the circumstances that affect well-being and ensure access to effective psychological care.

The aim is not to replace treatment, or to suggest that everyone can manage their difficulties without professional help. It is to explore whether psychological knowledge can reach people earlier, help them make sense of their experiences and enable them to recognise when further support is needed.

If mental health education can achieve these things, it could become a valuable complement to existing services. The challenge now is to establish how, for whom and under what conditions it works.

SOURCE:

https://www.bps.org.uk/psychologist/reaching-people-they-reach-crisis-point(accessed 6.11.26)

«Κατάθλιψη» μετά τις διακοπές: Πώς αντιμετωπίζεται;

Η φαντασίωση του “αιώνιου καλοκαιριού” γκρεμίζεται αυτή την εποχή, με τους περισσότερους από εμάς να επιστρέφουμε ανόρεχτα στην καθημερινή ρουτίνα του γραφείου, των λογαριασμών και των υποχρεώσεων της οικογένειας. Ένα συναίσθημα που δεν είναι καθόλου ευχάριστο, καθώς όλοι θα θέλαμε “λίγες παραπάνω στιγμές ανεμελιάς”.

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για την εποχική “κατάθλιψη” μετά τις διακοπές ή αλλιώς Post Vacation Blues. Φαινόμενο το οποίο επιγραμματικά περιγράφεται απλά με λίγες λέξεις: Είναι το έντονο πρόβλημα προσαρμογής στην καθημερινότητα, μετά την επιστροφή μας από τις διακοπές.

Ποια συναισθήματα κυριαρχούν στο Ρost Vacation Blues

Ο κ. Γιώργος Παπαγεωργίου, Bsc (Psychology) University of London, MSc (Health Psychology) University of Central Lancashire, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Σχεσιακής Ψυχανάλυσης (IARPP) – ΗΠΑ, διευθυντής και επόπτης επιστημονικού προσωπικού στην ΨΥΧΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ (psychikifrontida.gr) εξηγεί:

“Να σημειώσουμε από την αρχή, ότι στον όρο “εποχική κατάθλιψη μετά τις διακοπές”, χρησιμοποιούμε καταχρηστικά τη λέξη “κατάθλιψη”, για να περιγράψουμε ένα δυσάρεστο συναίσθημα. Η πραγματική κατάθλιψη, όμως, ορίζεται διαφορετικά”, αναφέρει ο κ. Παπαγεωργίου.

Σύμφωνα με τον διευθυντή της Ψυχικής Φροντίδας, οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν εποχική κατάθλιψη μετά τις διακοπές, χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

1. Σε αυτούς που επέστρεψαν στην καθημερινότητα απογοητευμένοι γιατί οι προσδοκίες από τις διακοπές τους δεν επιβεβαιώθηκαν

2. Σε αυτούς που πέρασαν όμορφα και χαλάρωσαν τόσο πολύ, που δυσκολεύονται να φορέσουν πάλι το “κοστούμι της καθημερινότητας”

“Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά σε καμία από τις δύο περιπτώσεις”, επισημαίνει ο κ. Γιώργος Παπαγεωργίου και εξηγεί:

“Στην πρώτη περίπτωση, ο άνθρωπος που δεν ευχαριστήθηκε τις διακοπές του για βαθύτερους λόγους, βασανίζεται από αρνητικές σκέψεις εξαιτίας του μαξιμαλισμού του. Πιο απλά, είχε τόσο υψηλές προσδοκίες από τις διακοπές του, που δεν επιβεβαιώθηκαν από την πραγματικότητα, π.χ. ίσως αισθάνεται ότι θα έπρεπε να είχε πάει σε ένα πιο ακριβό μέρος, με καλύτερη συντροφιά, ή ίσως με περισσότερο σεξ, ή λιγότερες έννοιες και καλύτερη ποιότητα ζωής. Αυτοί οι άνθρωποι που συνήθως χτίζουν μεγάλες ψυχικές προσδοκίες, ταλαιπωρούνται πολύ μετά και συνήθως η ψυχοθεραπεία είναι αυτή που μπορεί να τους βοηθήσει να έχουν έναν πιο αποτελεσματικό έλεγχο αυτών των σκέψεων”.

Η δεύτερη περίπτωση, του ατόμου που δυσκολεύεται να προσαρμοστεί μετά από τις διακοπές του παρά το γεγονός ότι πέρασε καλά, είναι πιο περίπλοκη. Εκδηλώνεται με δύο φαινόμενα που περιγράφονται με τους ψυχαναλυτικούς όρους: “ομαδικό φαντασιακό” και “παλινδρόμηση”.

Το “ομαδικό φαντασιακό” με απλά λόγια, όπως μας εξηγεί ο ειδικός, είναι η ανάγκη -εκ των συνθηκών- να προσαρμοστούμε και να ενταχθούμε ξανά, σε κάποιες ομάδες στις οποίες ανήκουμε, π.χ. στο εργασιακό περιβάλλον ή στο φοιτητικό, ή στην πατρική μας οικογένεια.

Ο κ. Παπαγεωργίου εξηγεί: “Για εμάς που επιστρέφουμε πίσω σε μία ομάδα όπου ανήκουμε, συχνά η επιστροφή είναι ένα μικρό σοκ, το οποίο γίνεται εντονότερο εάν έχουμε λείψει πολλές μέρες. Αυτό συμβαίνει γιατί στις διακοπές συνυπάρχουμε με τους ανθρώπους που αγαπούμε και έχουμε επιλέξει να είμαστε μαζί, ενώ στην επιστροφή μας θα πιεστούμε να συνυπάρξουμε ΚΑΙ με ανθρώπους που δεν μας είναι πολύ αρεστοί. Το "ομαδικό φαντασιακό" είναι η προβολή από την πλευρά της ομάδας προς εμάς, το πως η ομάδα αναφοράς μας επιθυμεί να είμαστε. Στη ουσία, το πως η ομάδα απαιτεί από εμάς να είμαστε! Είναι κάτι σαν να αναγκαζόμαστε, ψυχικά, να ντυθούμε ένα φαντασιακό “κουστούμι”, με το οποίο κυκλοφορούμε στον κόσμο όπως μας περιμένει η ομάδα μας, πχ. ως επαγγελματίες, ως οικογενειάρχες, ως συνεργάτες. Συχνότατα, όταν αυτό "το κουστούμι" μας βγάζει από την σφαίρα της άνεσης των διακοπών, όπου ζούσαμε στον δικό μας προσωπικό ψυχικό χώρο, μας θλίβει, και για εμάς είναι κάτι σαν “απώλεια του εαυτού μας.

Είναι παρόμοιο με το να αναγκαζόμαστε, σαν να ήμασταν ηθοποιοί που πρέπει να επιστρέψουμε σε ένα θεατρικό ρόλο που τον έχουμε βαρεθεί ή ακόμη και σιχαθεί”.

Αυτή η απώλεια, -του ειλικρινούς εαυτού μας στις διακοπές- προκαλεί με τη σειρά της μια άλλη αλυσιδωτή ψυχική αντίδραση, που συναντάται συχνά στην Ψυχολογία και λέγεται “παλινδρόμηση”. Η παλινδρόμηση στα συναισθήματά μας, συμβαίνει αυτόματα όταν αισθανόμαστε ότι οι άλλοι και πάλι μας παρατηρούν και ενδεχομένως μας κρίνουν και μας ελέγχουν.

“Η παλινδρόμηση λοιπόν μας κάνει να συρρικνωθούμε ψυχικά και να παλινδρομήσουμε προς μία πιο ανώριμη κατάσταση λειτουργίας. Να το πω απλά, σε μία πιο “παιδική” στάση συμπεριφοράς” τονίζει ο κ. Γιώργος Παπαγεωργίου και διευκρινίζει: “Δεν εννοώ ότι “παιδιαρίζουμε”, αλλά ότι ακόμα κι αν είμαστε αφεντικά κι ως τέτοια επιστρέφουμε στον χώρο εργασίας μας, με μια δεσποτική και αυταρχική μας συμπεριφορά, επιδεικνύουμε μια ανώριμη ψυχική στάση. Τέτοια συμπεριφορά, είναι ντροπή.

Ούτως ή άλλως, τα post vacation blues είναι μια ψυχική ανωριμότητα, από την οποία οι υγιείς ψυχικά άνθρωποι, οφείλουν να συνέρχονται πολύ γρήγορα, μέσα σε λίγες μέρες”, επισημαίνει ο κ. Παπαγεωργίου.

Ποιος είναι ο ιδανικός χρόνος διακοπών που μας προφυλάσσει από την εποχική κατάθλιψη μετά τις διακοπές

Οι επιστήμονες έχουν καταλήξει μετά από μελέτες στον ιδανικό χρόνο διακοπών που μας βοηθά να ξεκουραζόμαστε, χωρίς να υποφέρουμε κατά την επιστροφή μας.

Έχει βρεθεί από μελέτες, λοιπόν, ότι οι ολιγοήμερες διακοπές, περίπου 3-5 ημέρες, ΔΕΝ επαρκούν ώστε να χαλαρώσει κάποιος από την ένταση και να επιστρέψει ξεκούραστος στην καθημερινότητά του. Από την άλλη, δεν μας κάνουν καλό ούτε οι πολυήμερες διακοπές, δηλαδή περισσότερες από 16 ημέρες. Οι ιδανικές διακοπές, σύμφωνα με τους επιστήμονες διαρκούν λίγο παραπάνω από 6 ημέρες, δηλαδή 8-15 ημέρες.

Ο ειδικός αναλύει:

“Η πρώτη σύστασή μας είναι πως οι διακοπές οφείλουν να είναι τουλάχιστον έξι ημερών για να πετύχουμε μία ψυχική αποφόρτιση από τις πηγές της έντασης και των προβλημάτων, ώστε πραγματικά να "κατεβάσουμε" ταχύτητα μέσα μας. Από την άλλη, μετά από τις 16 ημέρες διακοπών, η συνήθεια μας στο ρυθμό των διακοπών έχει γίνει τόσο βιωματική που είναι πλέον πολύ δύσκολο να γυρίσουμε πίσω στο προγενέστερο αριθμό εργασίας και ζωής. Μία πρακτική συμβουλή για όσους έχουν, για παράδειγμα, μεγάλη άδεια από 20 έως 30 ημέρες για θερινές διακοπές, είναι να τις μοιράσουν σε δύο δεκαήμερα - δεκαπενθήμερα. Ψυχικά αυτό είναι πολύ πιο ευεργετικό”.

Πως να ξεπεράσετε εύκολα και ανώδυνα τα Post Vacation Blues

Ας δώσουμε μερικές πρακτικές συμβουλές που μπορούν να σας βοηθήσουν να ξεπεράσετε γρήγορα τα Post Vacation Blues.

Αυτές είναι:

• Αποκατάσταση: Είναι ο ψυχικός μηχανισμός που λειτουργεί στη βάση της λογικής σκέψης και της κατανόησης “του-τι-μας-συμβαίνει”. Να αντιληφθούμε δηλαδή, βαθιά την αλλαγή του ρόλου που έχουμε και τα συναισθήματα που αυτή η αλλαγή μας δημιουργεί. Στη συνέχεια να αποδεχτούμε αυτόν τον νέο ρόλο.

• Εξωραϊσμός: Να σκεφτόμαστε συνειδητά διαρκώς με όμορφα και ευγενή συναισθήματα αυτό που μας έχει συμβεί: το πόσο τυχεροί είμαστε που καταφέραμε να πάμε διακοπές, αλλά και το γεγονός ότι έχουμε εργασία ή οικογένεια ή σπουδές στις οποίες επιστρέψαμε. Αυτά είναι προτερήματα, τα οποία ΔΕΝ είναι διαθέσιμα σε όλους τους ανθρώπους. Είμαστε τυχεροί.

• Επανόρθωση: Να μη σκεφτόμαστε τη ζωή με μίζερο τρόπο. Ζωή ΔΕΝ είναι αυτό που ζούμε μόνο στις διακοπές, αλλά ζωή είναι και αυτό που παράγουμε ως ασχολία, από την θέση της οποίας αναμένουμε κάθε χρονιά να κερδίζουμε τις διακοπές μας.

“Η μερική εργασία (part time job) είναι ο ψυχικά αποδοτικότερος τρόπος για να ζει κανείς, αρκεί να καταφέρνει να βιοπορίζεται με αυτήν”, αναφέρει ο κ. Παπαγεωργίου και συμπληρώνει: “Στους εργαζόμενους με χαλαρή ή με “μερική απασχόληση”, δηλαδή στους όχι εξοντωτικά εργαζόμενους ανθρώπους, τα ποσοστά των post vacations blues μάλιστα είναι και σημαντικά μικρότερα.

Σε αντιδιαστολή με αυτό, σας διαβεβαιώνω πως οι λίγοι άνθρωποι με μεγάλο σταθερό εισόδημα και χωρίς καμία επαγγελματική απασχόληση, παρότι καταφέρνουν να ζουν σε μόνιμες διακοπές, ΔΕΝ είναι απαλλαγμένοι ψυχικών προβλημάτων. Άρα, ας ΜΗΝ τους θεωρούμε τυχερούς”, καταλήγει ο κ. Παπαγεωργίου.

ΠΗΓΗ:

https://intermed.com.gr/el/articles/katathlipsi-meta-tis-diakopes-pos-antimetopizetai(accessed 5.11.26)

Where does social anxiety stop and paranoia begin?

Recent research investigates the overlap, finding the two experiences are, in many ways, “closely intertwined”.

29 October 2026

By Emma Young


Paranoia (the belief that others have malevolent intentions) and social anxiety (which often entails feelings of inadequacy around others and a fear of rejection) both involve thoughts, emotions, and behaviours that can make someone so uncomfortable in social settings that they struggle to cope.

What is much less well understood is the extent to which the daily experiences of people with relatively high levels of traits of one or the other may overlap. In a recent paper in Personality Disorders: Theory, Research and Treatment, Yunlai Gui at the University of Urbana-Champaign, US, and colleagues set out to explore this. Their results suggest that while there are some key differences, paranoia and social anxiety are "closely intertwined" in daily life.

The researchers studied data on 184 women and 53 men gathered as part of a bigger research study run in 2008 and 2009. These participants were psychology students with a broad range of scores on scales that measured paranoia and social anxiety.

Eight times a day for a week, they were prompted to complete a two-minute questionnaire that asked about their emotional state, their thoughts and perceptions, their social behaviours, their activities and any suspicious thoughts.

When the team analysed the data, they found "substantial" overlaps in experiences. Over the week, participants who'd scored higher for either social anxiety or paranoia had more negative emotions and had a poorer view of both themselves and other people. They also experienced more feelings of suspiciousness (about other people and their intentions, for example), and were more likely to feel that they'd been the victim of mistreatment and criticism. "This indicates that paranoia and social anxiety share similar presentations of distress and negative social appraisals in daily life," the team writes.

However, only paranoia was linked to feeling more anger, having more intense emotions overall, and being suspicious that other people were threatening. Only social anxiety, meanwhile, was linked to feeling uncared for; a desire to be alone while with other people; and, when these participants were alone, a perception that this was because they were disliked.

Overall, the findings suggest that despite some similarities in the everyday experience of people with everyday levels of social anxiety or paranoia, there is "partially distinct interpersonal processing: paranoia involving heightened threat detection and suspiciousness, and social anxiety involving heightened sensitivity to rejection and unease," the researchers conclude.

They acknowledge some limitations to their work. For example, the participants were predominantly women and they were all students at a US university, so the results may not reflect broader society. Also, the data was collected more than 15 years ago. The Covid-19 pandemic, along with changes in the US political environment and patterns of social media use may have affected how social anxiety and paranoia present in young adults, the team notes. They add, though, that they have recruited a fresh group of participants and they are now attempting to replicate these findings.

Read the paper in full:
Gui, Y., Horton, L. E., Berglund, A. M., Hernández, L. M., Walsh, M. A., Silvia, P. J., Barrantes-Vidal, N., & Kwapil, T. R. (2026). Disentangling paranoia and social anxiety: Overlap and differentiation in daily life. Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment. Advance online publication. https://doi.org/10.1037/per0000781

SOURCE:

https://www.bps.org.uk/research-digest/where-does-social-anxiety-stop-and-paranoia-begin(accessed 2.11.26)